Bij slikproblemen (dysfagie) is de logopedist de voornaamste discipline die helpt bij het onderzoeken en behandelen van de klachten. Daarnaast spelen andere specialisten een belangrijke rol, afhankelijk van de oorzaak. Diëtheek
Rol diëtist
De diëtist kan de huidige voedingsintake beoordelen/berekenen op eventuele voedingsstoftekorten doordat de zin (pijn, moeilijk, moe) in eten is terug gelopen. Vervolgens maakt ze een voedingsadvies op maat, rekening houdend met de klachten.
Door iemand rechtop in een stoel te laten zitten, kan worden voorkomen dat voedsel in de luchtwegen terechtkomt . Leer uw naaste om een hapje eten in de mond te nemen en vervolgens de kin naar de borst te brengen voordat hij of zij doorslikt. Dit lijkt misschien onwennig, maar het helpt de luchtwegen af te sluiten, zodat het voedsel via de slokdarm naar de maag gaat.
Bij slikproblemen is het belangrijk eerst de oorzaak te achterhalen bij een arts, en daarna de hulp van een logopedist en diëtist in te schakelen voor aangepast eten, drinken (dikker, zacht, gemalen) en sliktechnieken, zoals rechtop zitten, rustig eten en goed kauwen, en afleiding vermijden tijdens het eten.
Keel- Neus- en Oorheelkunde (KNO) is het specialisme dat zich onder meer bezighoudt met problemen van de luchtweg, de stem en bij het slikken. Dit specifieke vakgebied noemen we laryngologie.
Slikproblemen zijn zelden ernstig en verdwijnen meestal vanzelf, zonder medische of chirurgische ingreep. Neem echter contact op met een KNO-arts als het slikprobleem: niet snel verdwijnt; verstikking, hoesten of ademhalingsproblemen veroorzaakt; uw vermogen om te eten beïnvloedt.
Kauw- of slikproblemen
Slikoefeningen
Alarmsignalen. Elke vorm van slikproblemen is zorgwekkend, maar bepaalde bevindingen zijn urgenter: Symptomen van een volledige obstructie (bijv. kwijlen, onvermogen om iets door te slikken) Nieuwe focale neurologische afwijkingen, met name objectieve zwakte.
Slikproblemen (dysfagie) kunnen een vroeg teken zijn van neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, Multiple Sclerose (MS), ALS en dementie, maar ook ontstaan na een beroerte of door spierziekten of kanker. Deze ziektes beïnvloeden de spieren, zenuwen en coördinatie die nodig zijn om te slikken, waardoor het eten en drinken bemoeilijkt wordt.
Voorbereiding/Vang en Vasthouden in 3 seconden:
Nadat de patiënt een samenhangende voedselbolus heeft gevormd, instrueer hem of haar om ongeveer 3 seconden te pauzeren en de bolus vast te houden voordat de slikreflex wordt ingezet . 2. Instrueer de patiënt om bewust te slikken.
Masako-manoeuvre
Stap 1: Steek je tong uit je mond. Stap 2: Bijt zachtjes op je tong om hem op zijn plaats te houden. Stap 3: Slik terwijl je je tong tussen je tanden klemt. Stap 4: Laat je tong los.
Bij problemen met slikken kun je eten of drinken niet goed doorslikken. Je verslikt je vaak of het eten blijft hangen in je mond, keel of slokdarm. Problemen met slikken kunnen komen door verkoudheid, griep of door sommige ziektes. Bel de huisarts als je moeite hebt met slikken.
Bij een dieet voor mensen met slikproblemen (dysfagie) kunt u zachte en vochtige voedingsmiddelen eten. Voeg bouillon, gesmolten boter of zachte margarine, jus, sauzen, melk of vruchtensap toe aan uw eten voor extra vocht. Voedingsmiddelen die niet zacht of vochtig genoeg zijn, moeten mogelijk in blokjes worden gesneden, fijngehakt, geschaafd of gepureerd.
Vlees, vis, kip of vegetarische vervanging: Kunt u vlees veilig kauwen en slikken? Snijdt het dan zo fijn mogelijk. U kunt ook kruimelig of smeuïg vlees nemen zoals tartaar, gehakt, ragout of worst.
Een diëtist kost per uur gemiddeld tussen de € 60,- en € 90,-, afhankelijk van praktijk en type consult, waarbij intakes (60 min) rond de € 60,- tot € 70,- zijn, en vervolgconsulten korter (15-30 min) en daardoor goedkoper (bv. € 15,- tot € 45,- per sessie). Voor 2026 is 3 uur dieetadvies vergoed vanuit de basisverzekering, met vaste tarieven per uur tussen de € 82,- en € 89,-, maar dit kan variëren per zorgverzekeraar en valt soms onder ketenzorg (diabetes, COPD) zonder eigen risico.
Als slikken moeilijk gaat, kunt u zich verslikken. Dat kan gevaarlijk zijn, want er kan eten of drinken in de longen komen. Ook kunt u te weinig eten of drinken, waardoor u afvalt of uitdroogt.
Dysfagie kan een pijnlijke aandoening zijn. In sommige gevallen is slikken onmogelijk. Af en toe moeite hebben met slikken, bijvoorbeeld als u te snel eet of uw voedsel niet goed genoeg kauwt, is meestal geen reden tot bezorgdheid. Maar aanhoudende dysfagie kan een ernstige medische aandoening zijn die behandeling vereist .
Stress en angst kunnen ook leiden tot problemen met slikken.
Behandeling van slikproblemen
Veel gevallen van slikproblemen kunnen met behandeling worden verbeterd, maar genezing is niet altijd mogelijk. Behandelingen voor slikproblemen omvatten: logopedie om nieuwe sliktechnieken aan te leren ; het aanpassen van de consistentie van voedsel en vloeistoffen om ze veiliger te maken om door te slikken.
Signalen van slikproblemen zijn onder meer hoesten/verslikken tijdens eten/drinken, een natte/borrelende stem, het gevoel dat voedsel blijft steken in de keel, moeite met kauwen, kwijlen, langzamer eten, gewichtsverlies, en terugkerende luchtweginfecties, wat duidt op voedsel dat in de luchtpijp komt in plaats van in de slokdarm.
Dit wordt veroorzaakt door een verzwakking van de spieren in de mond-keelholte, het strottenhoofd en de halsslokdarm . Het herkennen van dit specifieke type slikproblemen, ook wel "transferdysfagie" genoemd, is belangrijk omdat het gepaard gaat met voedingstekorten, aspiratiepneumonie, een verminderde kwaliteit van leven en een slechte prognose.
Oefeningen om het strottenhoofd te liften, helpen bij het verbeteren van het slikken . Ze vormen een behandeling voor slikproblemen (dysfagie). De oefeningen kunnen na verloop van tijd de kracht en beweeglijkheid van de spieren in het strottenhoofd (stembanden) vergroten. Dit kan het slikvermogen verbeteren.
Samenvattend tonen onze resultaten aan dat stimulatie met vitamine C een goed effect heeft bij patiënten met slikproblemen na een beroerte. Een behandeling met 0,2 g vitamine C per dag, gecombineerd met geplande sliktraining, verbeterde het vermogen van patiënten na een beroerte om water te drinken en te eten in vergelijking met de controlegroep.
Daarnaast kunt u eten prakken of pureren en de groenten langer koken. Vermijd droge producten, zoals rijst, kroket, koekjes en taai vlees. Deze zijn lastiger te slikken. Wees bij slikklachten alert op etenwaren die uit vloeibaar én vaste delen bestaan, zoals fruit met veel sap, soep met stukjes.