Het is echter vooralsnog onduidelijk of het gebruik van antipsychotica op lange termijn de levensverwachting van mensen met een psychotische stoornis negatief beïnvloedt en of er tussen de verschillende antipsychotica op dat vlak onderlinge verschillen bestaan.
Antipsychotica (middelen tegen psychose en verwardheid) zijn hiervan bekende voorbeelden. Deze middelen worden veel gebruikt, maar de bewegingsstoornissen komen weinig voor. Het betreft spierstijfheid, beven, moeite met bewegen, murmelen of bewegingen van de mond of de tong, die moeilijk zijn te stoppen.
Aanbeveling. Bij instelling op een antipsychoticum dient de behandelend psychiater rekening te houden met verschillen tussen antipsychotica in het risico op ontregeling van metabole waarden. Dit weegt het zwaarst bij clozapine en olanzapine en weegt ook zwaar, maar minder, bij quetiapine en risperidon.
Neuroleptisch maligne syndroom (NMS) NMS is een zeldzame maar ernstige neurologische aandoening, wat betekent dat het uw zenuwstelsel aantast. Het kan optreden als bijwerking van het nemen van antipsychotica . Het kan ook optreden als ontwenningsverschijnsel als u stopt met het nemen van antipsychotica.
Naarmate het menselijk lichaam ouder wordt, reageert het anders op medicijnen.Hierdoor lopen ouderen een groter risico op bijwerkingen van medicijnen . Met name antipsychotica worden in verband gebracht met een groter risico op vallen, diabetes en hartziekten.
Van (te veel) medicatie, waaronder antipsychotica, kan je suïcidaal depressief worden.
Psychotisch gedrag. Depressief gedrag. Angstig gedrag. Geagiteerd gedrag, waaronder verschillende vormen van rusteloos, prikkelbaar of agressief gedrag.
7 Momenteel wordt een nieuw antipsychoticum genaamd cariprazine gepromoot.
Tot de extrapiramidale symptomen behoren acute dyskinesieën en dystonische reacties, tardieve dyskinesie, parkinsonisme, akinesie, acathisie en het maligne neurolepticasyndroom .
– Bij acute dystonie zijn er abnormale houdingen of spasmen van de spieren van hoofd, hals, ledematen of romp.
1. Suïcidaliteit. 'Suïcidaliteit' werd door 58,3% van de deelnemers gerapporteerd als 'een bijwerking van het nemen van antipsychotische medicatie', waarbij 21,1% 'ernstig' aankruiste.
Van sommige antipsychotica staat vast welke doseringen 'normaal' zijn, maar bij andere antipsychotica kan de dosering per persoon erg wisselen. Om bij die medicijnen te bepalen of de dosering voor jou goed is, kan het nodig zijn om bloed te prikken. Je arts kan dan een 'bloedspiegel' laten bepalen.
(Krystal et al., 2008) In recente meta-analyses van antipsychotische werkzaamheid heeft ook quetiapine een sterk sederend effect gehad, gevolgd door respectievelijk olanzapine, risperidon en aripiprazol. (Huhn et al., 2019; Schneider-Thoma et al., 2022).
Dat antipsychotica vaak bijwerkingen hebben is algemeen bekend, maar dat het ook kan leiden tot het ontstaan van diabetes type 2, obesitas en verstoringen van de vetstofwisseling is relatief onderbelicht. Deze klachten samen worden ook wel het metabool syndroom genoemd.
Agitatie en sedatie: Sommige mensen voelen zich "opgewonden" en kunnen niet stoppen met bewegen als ze antipsychotica nemen . Dit effect kan worden aangezien voor een verergering van de ziekte in plaats van een bijwerking van de medicatie. Dezezelfde medicijnen kunnen ook het tegenovergestelde effect hebben, waardoor mensen zich moe voelen.
Het is een achterhaald idee dat psychose hersenschade veroorzaakt. Nee dus. Medicatie kan op den duur wel schade veroorzaken.
Voor patiënten met diabetes, dyslipidemie of obesitas zouden de experts clozapine, olanzapine en conventionele antipsychotica (vooral lage en gemiddelde potentie) vermijden. Quetiapine is de eerste keus voor een patiënt met de ziekte van Parkinson.
Antipsychotica beïnvloeden de eetlust en het eetpatroon
Hierdoor nemen symptomen van schizofrenie of psychoses af. Maar door blokkade van de dopaminereceptor kan ook het beloningssysteem in de hersenen verstoord raken. Het eetpatroon kan daardoor veranderen met gewichtstoename tot gevolg [8].
Bijwerkingen die vooral bij ouderen tot bezorgdheid leiden, zijn onder meer anticholinerge reacties , parkinsonachtige voorvallen, tardieve dyskinesie, orthostatische hypotensie, hartgeleidingsstoornissen, verminderde botmineraaldichtheid, sedatie en cognitieve vertraging.
Tardieve syndromen
Tardieve dyskinesie is een van de meest gevreesde complicaties van antipsychotische behandeling, hoewel het ook bij andere medicijnklassen kan optreden72.
Herstel. Het herstel van de zenuw kan afhankelijk van de plek van beschadiging maanden tot anderhalf jaar duren. Sommige patiënten voelen tijdens het herstel elektrische prikkels in de baan van de zenuw. Dit voelt soms prettig, omdat dit het gevoel geeft dat er iets gebeurt.
Na meerdere halfwaardetijden wordt het medicijn doorgaans als uit je lichaam beschouwd. Antipsychotica hebben verschillende halfwaardetijden, variërend van enkele uren tot meerdere dagen. Het kan dus enkele dagen tot enkele weken duren voordat het medicijn volledig uit je systeem is.