Bij globaal lezen (ook wel skimmen genoemd) lees je een tekst niet woord voor woord, maar snel en oppervlakkig om de hoofdgedachte en de belangrijkste structuur te begrijpen. Het doel is om snel te weten waar de tekst over gaat zonder alle details te bestuderen. Taalwinkel +3
Globaal lezen
Je komt te weten wat de hoofdzaken van een tekst zijn door de eerste en de laatste alinea te lezen en de eerste en laatste zinnen van de alinea's. Je activeert dan jouw voorkennis en je kunt de inhoud van de tekst al een beetje voorspellen.
Voor diverse tekstvormen en leesdoelen zijn er verschillende leesstrategieën.
Skimmen, scannen, intensief lezen, globaal lezen, diagonaal lezen… Het zijn allemaal leesmanieren.
Bij globaal lezen lees je de tekst helemaal en bij verkennend lezen niet. Bij verkennend lezen lees je de tekst helemaal en bij globaal lezen niet. Bij globaal lezen bekijk je de tekst: tussenkopjes, titel, plaatjes enz. en bij verkennend lezen niet.
Middels verkennend lezen probeer je een eerste indruk te krijgen van het idee en de structuur van de tekst. Zo heb je in de tweede fase, die van het begrijpend lezen, al een redelijk beeld van wat je kunt verwachten. In de derde fase gaat het om kritisch lezen, dus om het beoordelen van de tekst.
Leesvaardigheid omvat het begrijpen van tekst op vier niveaus: letterlijk, interpreterend, kritisch en creatief . Letterlijk begrip richt zich op het basisbegrip van woorden en feiten rechtstreeks uit de tekst.
De beste leestechnieken zijn de SQ3R-techniek, skimmen, scannen, actief lezen, gedetailleerd lezen en structuur-voorstel-evaluatie .
Tussen 5 en 10 jaar leren kinderen zelfstandig lezen. Dit gaat stap voor stap. Eerst om klanken en letters te herkennen, daarna om woorden en makkelijke zinnen te lezen. Uiteindelijk leren ze sneller lezen en gaan ze steeds meer begrijpen van wat ze lezen.
Voorlezen: Ontketen je innerlijke Sherlock
Om het voorbereidend lezen onder de knie te krijgen, onthoud de 4 P's: Vooruitblik, Voorspellen, Voorkennis en Doel [1,2].
Anticiperend lezen: Radend lezen, scannend lezen, waarbij er wordt gekozen voor woorden die in de context passen. Er wordt bijvoorbeeld 'poes' gelezen, als er 'kat' staat. Gokkend lezen: Bij onvoldoende leestechniek slaat het raden om in gokken en passen de woorden niet in de context. Hierbij wordt maar wat geroepen.
Skimmend lezen (oriënterende leestechniek)
Je leest de eerste paar regel van een artikel, waarna je vervolgens op zoek gaat naar bepaalde woorden in de tekst. Misschien springen er zelfs een paar interessante regels uit, maar de tekst volledig lezen, zul je waarschijnlijk niet doen.
Lezen is onderverdeeld in vijf hoofdgebieden: fonemisch bewustzijn, klankleer, vloeiend lezen, woordenschat en begrijpend lezen .
Skimmen betekent snel - horizontaal - door de tekst lezen om een algemeen begrip van de inhoud en het nut ervan te krijgen. Scannen betekent snel lezen - verticaal of diagonaal - om afzonderlijke woorden, feiten, data, namen of details op te zoeken.
Globaal lezen is...
Vooruitblikken, voorspellen, vluchtig lezen/scannen, afleiden uit de context en parafraseren behoren tot de vele leesstrategieën om het tekstbegrip te vergroten (NCLRC, 2003).
Lijn 3 is een complete methode die meerdere elkaar versterkende domeinen omvat. De domeinen leesbevordering en wereldoriëntatie lopen er als een rode draad doorheen. In elk thema komen de domeinen lezen, spelling en taal aan bod. En taal-leesmethode Lijn 3 en schrijfmethode Klinkers sluiten naadloos op elkaar aan.
Het aantal vingers dat ze aan het einde van de pagina opsteken, geeft aan of het boek het juiste niveau heeft: 0-1 vinger: Het is te makkelijk. 2-3 vingers: Het is precies goed . 4-5 vingers: Het is te moeilijk om zelfstandig te lezen (het beste is om het samen met een leesmaatje hardop te lezen).
Metacognitie
Metacognitie kan worden gedefinieerd als "nadenken over het denken". Goede lezers gebruiken metacognitieve strategieën om na te denken over hun leesproces en er controle over te houden. Voordat ze beginnen met lezen, kunnen ze bijvoorbeeld hun leesdoel verduidelijken en de tekst alvast bekijken.
Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat actieve leertechnieken zoals actieve herinnering, gespreide herhaling en uitleggen aan anderen veel effectiever zijn dan passieve methoden zoals herlezen of markeren. De beste aanpak combineert meerdere technieken die passen bij je leerstijl, het vak en de beschikbare tijd.
Om het leesbegrip van leerlingen te verbeteren, zouden leerkrachten de zeven cognitieve strategieën van effectieve lezers moeten introduceren: activeren, afleiden, controleren en verduidelijken, vragen stellen, zoeken en selecteren, samenvatten en visualiseren en organiseren .
Over het algemeen zijn er drie niveaus van leesbegrip die een hiërarchie volgen, waarbij letterlijk begrip het meest basaal is, gevolgd door inferentieel begrip en ten slotte evaluatief begrip .
Het document vat 12 verschillende soorten teksten samen: verhalende tekst, beschrijvende tekst, nieuwsberichttekst, beschrijvingstekst, discussietekst, rapporttekst, procedurele tekst, parodietekst, uiteenzettingstekst, aansporende uiteenzettingstekst, anekdotetekst en liedtekst.