Radicalisering bij jongeren is een proces waarin zij extremistische ideeën ontwikkelen, de samenleving ingrijpend willen veranderen en zich afkeren van de democratische rechtsorde. Jongeren (vaak 14-23 jaar) worden hierbij zwart-wit denkers en kunnen geweld goedkeuren. Dit proces, versterkt door online platforms en groepsdruk, maakt hen vatbaar voor ideologieën die haaks staan op onze maatschappij. Nederlands Jeugdinstituut +6
Een jongere die radicaliseert, krijgt radicale ideeën en wil dat de samenleving ingrijpend verandert. Daarbij groeit de wens om die ideeën om te zetten in daden. Radicalisering is een proces. Het begint ermee dat de jongere steeds meer zwart-wit gaat denken.
Radicalisering is een veranderlijk fenomeen dat zich op verschillende manieren kan uiten. Zo bestaan bijvoorbeeld religieus extremisme, links-extremisme, rechts-extremisme, anti-institutioneel extremisme en milieu-extremisme.
Signalen radicalisering
Extreme uitspraken met nadruk op wij-zij tegenstellingen die te maken hebben met afkomst, politiek of religie. Afwijzende en haatdragende houding tegenover de Nederlandse maatschappij, autoriteiten en/of groepen in de maatschappij. Goedpraten van aanslagen of geweld naar burgers.
Risicofactoren in de omgeving van de jongere
Allerlei signalen van radicalisering
Veel aandacht voor de religie of groepering, zich precies aan alle regels houden. Wijzij-denken: de samenleving indelen in groepen die goed of fout zijn. Praten over 'vijanden'. Geweld goedkeuren of het nodig vinden om het (vermeende) onrecht aan te pakken.
In dit model onderscheiden we drie fasen in radicalisering: (1) een gevoeligheidsfase, (2) een groepslidmaatschapsfase en (3) een actiefase . We beschrijven de factoren op micro-, meso- en macroniveau die het radicaliseringsproces in deze drie fasen beïnvloeden.
Radicalisering komt vooral voor bij jongeren tussen de 14 en 23 jaar. Dat komt door de ontwikkeling die zij doormaken in deze levensfase. Tijdens deze periode vormen jongeren hun identiteit, door uit te vinden wat hun eigen opvattingen, waarden en normen zijn. Jongeren hebben ook vaak een sterk rechtvaardigheidsgevoel.
Storend gedrag, betrokkenheid bij bendes, drugsgebruik. Soms ervaren mensen problemen met hun identiteit of met het gevoel erbij te horen. Dit kan ertoe leiden dat ze zich vervreemd voelen van vrienden en familie en dat ze op zoek gaan naar nieuwe groepen of mensen die hen beter begrijpen.
Het proces van de PGA radicalisering bestaat uit grofweg vier fasen: (1) melding, (2) weging, (3) casusoverleg en (4) monitoren & afsluiten.
Blijf in gesprek gaan met je kind.
Probeer niet te controlerend over te komen. Blijf zorgen dat je kind zich thuis welkom voelt en met vragen bij jou terecht kan. Bied een luisterend oor.
Personen die kwetsbaar zijn voor het ronselen voor seksuele uitbuiting, criminele uitbuiting of drugshandel via zogenaamde 'county lines', lopen mogelijk ook het risico op radicalisering. Factoren die hierbij een rol spelen, zijn bijvoorbeeld het slachtoffer of getuige zijn van een misdrijf, misbruik of pesten, of het hebben van persoonlijke of emotionele problemen.
Radicalisering, ook wel extremisering genoemd, is het proces waarbij een individu of een groep steeds radicalere opvattingen aanneemt die ingaan tegen de politieke, sociale of religieuze status quo.
Radicalisering onder jongeren is een voortdurende en groeiende uitdaging wereldwijd (1, 2). De adolescentie is een turbulente periode voor jongeren, die psychologische kwetsbaarheden kan veroorzaken waardoor jongeren zich aangetrokken voelen tot en gerekruteerd worden door verschillende gewelddadige extremistische ideologieën en groepen (3, 4).
Agressiedelicten worden het meest gerapporteerd. In 2023 rapporteerde 8,8 procent van de 10- tot 12-jarigen een geweldsdelict. Het betreft vooral delicten waarbij een persoon geslagen en niet gewond is (7,7 procent). Vermogensdelicten volgen op de tweede plaats.
Dreigingsniveaus
De drie pijlers van radicalisering: behoeften, verhalen en netwerken .
Terroristische daden en radicalisering vernietigen gemeenschappen en levens, veroorzaken doden en gewonden en laten gemeenschappen achter in angst en soms verdeeld door haat en verwarring .
Herken de tekenen van radicalisering.
Het online bekijken van extremistische content of het downloaden van propagandamateriaal . Het rechtvaardigen van geweld om maatschappelijke problemen op te lossen. Het aanpassen van hun kledingstijl of uiterlijk aan die van een extremistische groep. Onwil om in contact te treden met mensen die zij als anders beschouwen.
Het ware antwoord ligt in een complex samenspel van biologische aanleg en omgevingsinvloeden. Geen enkele factor op zich veroorzaakt radicalisering, maar genetica, trauma, sociale omstandigheden en ervaringen uit de vroege jeugd kunnen allemaal de basis leggen voor gewelddadig extremisme.
Personen die kwetsbaar zijn voor het ronselen voor seksuele uitbuiting, criminele uitbuiting of drugshandel via zogenaamde 'county lines', lopen mogelijk ook het risico op radicalisering. Factoren die hierbij een rol spelen, zijn bijvoorbeeld het slachtoffer of getuige zijn van een misdrijf, misbruik of pesten, of het hebben van persoonlijke of emotionele problemen.
Risicofactoren zijn lastig te verminderen
Jihadisten die in 2015 in het buitenland werden gearresteerd of van wie de vervolging werd geweigerd, waren binnen twee jaar of minder geradicaliseerd. Dit proces duurt tussen de 4 en 16 maanden, van het moment dat ze extremistische ideologieën omarmen (fase 1) tot het moment dat ze plannen maken om een terroristische aanslag te plegen (begin van fase 3).
Radicalisering ontstaat niet zomaar en het proces verloopt niet volgens een vast patroon. Het is een individueel proces waarin sociale invloeden een grote rol spelen. Als professional is het van belang dat je je bewust bent van de context waarin een jongere verkeert.
Reageren op radicalisering
Vroegtijdig handelen is de beste manier om schade aan de persoon om wie u zich zorgen maakt, en aan anderen, te voorkomen . Hoe eerder iemand hulp krijgt, hoe groter de kans dat die persoon wordt afgeschrikt van gewelddadig extremisme.