De woordgroep om niet (vroeger uit weldadigheid, in België uit vrijgevigheid) is een term uit het verbintenissenrecht waarmee bedoeld wordt dat bij een verbintenis geen tegenprestatie bedongen is. De term is afkomstig uit het Napoleontische recht.
Is sprake van een benadelende rechtshandeling om niet (dat wil zeggen: zonder tegenprestatie), die de schuldenaar heeft verricht binnen één jaar vóór de faillietverklaring, dan veronderstelt de wet dat de schuldenaar wist of behoorde te weten dat benadeling van de schuldeisers het gevolg van de rechtshandeling zou zijn ...
Een rechtshandeling is een feitelijke handeling die een natuurlijk persoon of rechtspersoon uitvoert met de bedoeling een bepaald rechtsgevolg tot stand te brengen. Voor een rechtshandeling is het vereist dat een op een rechtsgevolg gerichte wil is die zich door een verklaring heeft openbaard.
Beide begrippen geven een rechtshandeling een bepaalde juridische status. Een nietige rechtshandeling wordt geacht nooit te hebben bestaan of plaatsgevonden. De nietige rechtshandeling heeft dan ook geen rechtsgevolgen. Een vernietigbare rechtshandeling heeft in beginsel wel rechtsgevolgen.
Men onderscheidt in twee verschillende soorten rechtshandelingen: éénzijdige rechtshandelingen en meerzijdige. De éénzijdige worden weer onderscheiden in “gerichte” en “niet-gerichte” rechtshandelingen. Een voorbeeld van een éénzijdige gerichte rechtshandeling is de opzegging van een overeenkomst.
Betaling wordt dan niet gezien als een rechtshandeling, maar als een gedraging waar de wet het rechtsgevolg van voldoening van de verbintenis aan verbindt, los van de wil van de handelende partij. De bepalingen inzake rechtshandelingen zijn echter van overeenkomstige toepassing.
Wetten in formele en wetten in materiële zin. Wetten in materiële zin die geen wet zijn in formele zin. Beleidsregels.
Een nietige overeenkomst wordt geacht nooit te hebben bestaan. Dit betekent dat de juridische handelingen of afspraken die zijn gemaakt, niet afgedwongen kunnen worden en ook niet juridisch geldig zijn.
Belangrijkste verschillen
Een overeenkomst die ab initio nietig is, d.w.z. op het moment van totstandkoming, is een nietige overeenkomst . Een nietig contract is een contract dat geldig is op het moment van totstandkoming, maar nietig wordt door superveniërende omstandigheden. Het is noch afdwingbaar, noch creëert het enige juridische gevolgen voor de partijen.
Een rechtshandeling is een handeling waarmee een bestuursorgaan beoogt een rechts-gevolg tot stand te brengen.Bij een feitelijke handeling bestaat dit oogmerk niet.
Een obligatoire overeenkomst is bijvoorbeeld de koop: de verkoper is verplicht de zaak te geven; de koper is verplicht de prijs te betalen. Niet obligatoir is bijvoorbeeld de zakenrechtelijke overeenkomst bij de overdracht van een zaak of de bewijsrechtelijke overeenkomst.
Natuurlijke personen en rechtspersonen kunnen rechtshandelingen verrichten. Dit is een (feitelijke) handeling waarbij men een bepaald (rechts)gevolg beoogt. Bijvoorbeeld de koop van een auto, het sluiten van een contract of een schenking.
Een voorbeeld van een eenzijdige rechtshandeling is het aanvaarden of verwerpen van een erfenis. Een voorbeeld van een meerzijdige rechtshandeling is een overeenkomst.
Een verbintenis komt tot stand door een rechtshandeling of een rechtsfeit. Een rechtshandeling is een handeling die iemand uitvoert waardoor een bepaald rechtsgevolg tot stand komt. Een voorbeeld hiervan is een verbintenis door het aangaan van een huwelijk of koopovereenkomst tussen twee personen.
Ziet u uw faillissement aankomen, dan zou u kunnen besluiten om al uw bezittingen voor een laag bedrag te verkopen voordat het faillissement een feit is, zodat dit niet meer kan worden gedaan door de curator om schuldeisers terug te betalen. Dergelijke handelingen zijn strafbaar en kunnen dan ook worden teruggedraaid.
Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling waarbij een of meer partijen jegens een of meer andere een verbintenis aangaan. We zagen eerder al dat een overeenkomst een meerzijdige rechtshandeling is. Rechtshandelingen zijn handelingen waarvan degene die die handeling verricht, het rechtsgevolg beoogt.
Wanneer een rechtshandeling nietig is, is het alsof de rechtshandeling nooit heeft bestaan. Een rechtshandeling is nietig indien dit bijvoorbeeld in strijd is met dwingend recht: wettelijke regels waar burgers zich aan moeten houden. Van deze regels mag niet worden afgeweken, ook niet in een contract of overeenkomst.
Bij een overeenkomst om niet is er één partij die iets geeft aan de andere partij.Daarvoor krijgt de gevende partij niets terug. Een schenking is een voorbeeld van een overeenkomst om niet, er is namelijk geen tegenprestatie.
Een overeenkomst waarbij een persoon wordt belet een vak uit te oefenen of een juridisch beroep uit te oefenen of een bedrijf van welke aard dan ook uit te oefenen, is een uitdrukkelijk nietige overeenkomst. Een dergelijke overeenkomst schendt de grondwettelijke rechten van een persoon.
Wat is nietigverklaring? Oordeel van de rechter dat een vorige uitspraak van een lagere rechter niet geldig is. In het strafrecht kan een dagvaarding ook nietig worden verklaard.
Een nietige overeenkomst is een overeenkomst die niet door de wet kan worden afgedwongen . Soms kan een overeenkomst die door de wet afdwingbaar is, d.w.z. een contract, nietig worden. Nietige overeenkomsten verschillen van vernietigbare contracten, wat contracten zijn die nietig kunnen worden verklaard.
De nietigheid van de overeenkomst heeft in principe de restitutio in integrum tot gevolg. De contractanten moeten worden teruggeplaatst in de toestand waarin ze zich zouden bevinden ware de overeenkomst nooit gesloten.
Er zijn twee hoofdtypen rechtsstelsels in de wereld, waarbij de meeste landen kenmerken van het ene of het andere rechtsstelsel overnemen in hun eigen rechtsstelsel: het common law en het burgerlijk recht .
Wetten zijn geschreven rechtsregels. Elke wet is onderdeel van het recht, maar het recht is breder dan enkel wetten. Ook eerder gewezen vonnissen of jurisprudentie, de rechtsleer, verdragen en gewoonten zijn rechtsbronnen. De aankondiging van een wet wordt soms een edict genoemd.