Met de kegeltjes kunnen we
De kegeltjes werken als het buiten licht is, of als er genoeg lampen branden. Dan zien we kleuren en de details recht voor ons. De meeste kegeltjes zitten in het midden van het netvlies: de macula (gele vlek). Lezen en gezichten herkennen is werk van de macula.
Er zijn twee soorten cellen: kegeltjes en staafjes. De kegeltjes nemen kleur en contrast waar, waardoor we details kunnen zien. De staafjes nemen licht en donker waar, waardoor we ook kunnen zien als er weinig licht is. De kegeltjes en staafjes zijn ongelijkmatig verdeeld over het netvlies.
Kegeltjes zijn voor kleur
Kegeltjes zijn de belangrijkste kleurreceptoren in uw oog. Samen met de staafjes zitten ze op het netvlies van uw oog en nemen ze licht waar . Kegeltjes gebruiken drie verschillende soorten fotoreceptoren. Ze worden toepasselijk korte, middellange en lange golflengte kegeltjes genoemd (ook bekend als rode, groene en blauwe kegeltjes).
Helaas is het niet mogelijk de bloedsomloop in het oog te herstellen. Wel is het mogelijk om het gedeelte van het netvlies dat beschadigd is door de vaatafsluiting te laseren.
Meestal kan het netvlies met één operatie weer worden vastgezet. Sommige mensen hebben echter meerdere operaties nodig. Meer dan 9 van de 10 loslatingen kunnen worden hersteld . Als het netvlies niet wordt gerepareerd, leidt dit altijd tot verlies van het gezichtsvermogen in zekere mate.
Verschillende soorten kegeltjes zijn gevoelig voor licht van verschillende golflengtes: voor de korte golflengte (blauw licht) de blauwe kegeltjes, voor de middengolflengte de groene kegeltjes en voor de lange golflengte (rood licht) de rode kegeltjes.
Met de kegeltjes zien we kleuren en kunnen we details zien van dingen recht voor ons. Er zijn drie soorten kegeltjes die elk gevoelig zijn voor een bepaalde kleur: rood, groen of blauw. De kegeltjes werken met elkaar samen, waardoor bijna iedereen alle kleuren kan zien.
Zelfs als er geen geel licht is, worden de rode en groene kegeltjes gestimuleerd alsof ze door geel licht worden gestimuleerd. Als je een vierde kegeltje voor geel licht had, zou je kunnen onderscheiden of iets geel is of gewoon rood en groen.
Door een maculadegeneratie wordt het scherpe zien aangetast. De meest voorkomende vorm van AMD / LMD is de leeftijdsgebonden- of ouderdoms-maculadegeneratie, die over het algemeen begint na het 50ste levensjaar. Maculadegeneratie wordt in de volksmond ook vaak 'slijtage of veroudering' van het netvlies genoemd.
Iemand met kegeldystrofie of kegelstaafdystrofie krijgt moeite met gezichten herkennen, lezen en tv kijken. Soms hebben de patiënten moeite met kleuren zien.
Op de plaats van de netvliesloslating ontstaat een zwarte of grijze vlek in beeld. Door deze vlek kan niet heen worden gekeken. Vermindering van het zicht. Als ook het centrale deel van het netvlies (de macula of gele vlek) loslaat, verdwijnt het scherpe zien.
Gele vlekziekte (maculaire degeneratie) is een netvliesziekte die het centrale zicht aantast. Het komt vrij vaak voor na de leeftijd van 55 jaar en kan leiden tot verlies van gezichtsvermogen bij progressie. Maculaire ziekte is een ziekte van het netvlies en vroege diagnose is erg belangrijk voor de behandeling.
Oorzaken van leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)
Droge LMD ontstaat doordat afvalstoffen zich ophopen onder het netvlies (drusen) en door veranderingen in het pigmentblad onder het netvlies.
Onder de conjunctiva ligt de sclera (het oogwit), ook wel harde oogrok genoemd. De conjunctiva en sclera zijn vrij stevig en beschermen het oog. Aan de voorkant bolt het oogwit iets naar buiten. Dit deel noemen we het hoornvlies (cornea).
Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor kleurenblind worden op latere leeftijd. Sommige oogzenuwafwijkingen en erfelijke ziekten aan het netvlies veroorzaken kleurenblindheid. En gebruik van sommige medicijnen heeft invloed op het zien van kleuren.
Varkens hebben, net als alle zoogdieren behalve primaten, een dichromatisch gezichtsvermogen. Dit betekent dat varkens kleuren kunnen zien en onderscheiden, maar dat hun kleurenwaarneming niet zo uitgebreid is als bij de mens, die een trichromatisch gezichtsvermogen heeft.
Ratten met gepigmenteerde ogen zien een wazige wereld met slechts vage kleuren variërend van blauwgroen tot amber en ultraviolet. Het zien van ultraviolette stralen is voor de rat juist handig. Door ultraviolette licht te waarnemen kunnen ratten bijvoorbeeld urine zien.
Mannen zijn vaker kleurenblind, omdat de betrokken genen op het X-chromosoom liggen. In tegenstelling tot mannen hebben vrouwen twee X-chromosomen, zodat de recessieve afwijking kleurenblindheid bij vrouwen alléén voorkomt als beide X-chromosomen het afwijkende gen bezitten.
De medische term voor kleurenblindheid is daltonisme. Mensen met kleurenblindheid kunnen vaak niet goed onderscheid maken tussen rood en groen. Het komt minder vaak voor dat mensen de kleuren geel en blauw niet goed kunnen onderscheiden. Daltonisme komt het vaakst voor bij mannen.
Vogels, reptielen, amfibieën en vissen zien mogelijk kleuren waar wij ons geen voorstelling bij kunnen maken. Dat zeggen onderzoekers die experimenten hebben gedaan met wilde kolibries waaruit blijkt dat zij vijf zogeheten 'niet-spectrale kleuren' kunnen zien.
Behandeling netvliesloslating met vitrectomie. De behandeling van een netvliesloslating is operatief. We zullen in geval van een netvliesloslating bijna altijd een operatie adviseren omdat een netvliesloslating niet vanzelf herstelt en zeer vaak leidt tot blindheid.
De vlekjes en flitsen zijn onschuldig, maar ze gaan meestal niet vanzelf weg. Vaak went u eraan. Als u ineens meer vlekjes, sliertjes en/of lichtflitsen ziet moet u direct contact opnemen met uw huisarts of oogarts. U kunt een onschuldige glasvochtloslating hebben of problemen met het netvlies.