Dingen ruiken in je slaap of tijdens het inslapen/wakker worden is een bekend fenomeen dat vaak te maken heeft met hoe je hersenen zintuiglijke informatie verwerken in de overgangsfase tussen waken en slapen. Meestal is dit onschuldig.
De geur van rook, parfum of verbranding tijdens het inslapen is meestal een onschadelijke hypnagogische hallucinatie die optreedt tijdens de overgang van slaap naar wakker worden . Deze hallucinatie wordt vaak versterkt door stress, slaapgebrek, onregelmatige slaapritmes, medicatie, migraine of sinusproblemen, en is minder vaak gerelateerd aan REM-slaapstoornissen, epileptische aanvallen of andere neurologische aandoeningen.
Bij het ruiken van geuren die er niet zijn is er sprake van fantosmie, dit is een geurhallucinatie. Deze reukstoornis kan ontstaan door bijvoorbeeld een hoofdletsel of door een virusinfectie zoals een zware griep of een besmetting met COVID-19 virus.
Er was niet specifiek gevraagd zintuiglijke elementen en waarnemingen zoals geur daarin op te nemen. In de 3.372 geregistreerde dromen bleek zo 1 procent een waarneming van geur of smaak te bevatten.
Bij het in slaap vallen of bij het wakker worden hebben veel mensen verwarrende ervaringen. Ze zien, horen, voelen of ruiken dingen die er op dat moment niet zijn. Als dit bij het inslapen gebeurt wordt dit een hypnagoge hallucinatie genoemd.
Dit zijn ongewone gedragingen, bewegingen, emoties, percepties of dromen die optreden tijdens de overgang tussen slaapfasen, tijdens de slaap of bij het ontwaken. Hieronder vallen slaapwandelen, praten in je slaap en REM-slaap gedragsstoornis.
Slaappsychose treedt vaak op in de schemerzone tussen dromen en wakker zijn . De ervaringen kunnen per persoon verschillen, maar er zijn enkele veelvoorkomende kenmerken, waaronder: Hypnagogische hallucinaties: Deze kunnen worden omschreven als griezelig realistische zintuiglijke ervaringen die optreden terwijl je in slaap valt.
Een van de meest recente studies over dit onderwerp, gepubliceerd in 2022 in Physiology & Behavior, bevestigt dit en legt uit dat "geuren die in dromen worden waargenomen , voornamelijk verband houden met voedsel, verbranding en rook, lichaamsgeur, natuur en bepaalde omgevingen en objecten ." Dromen over geuren hoeven dus misschien niet zo vreemd en bizar te zijn als ze lijken...
Tijdens de slaap blijft je reukzin verrassend actief. Hoewel verminderd in vergelijking met wakkere toestanden, blijft je neus in staat geuren te detecteren, zelfs terwijl je diep in dromenland bent.
Dromen die waarschuwingen zijn, zijn vaak die met beelden van vallen, achtervolgd worden door fobieën (zoals insecten/ratten), of situaties waarin je de controle verliest; ze weerspiegelen onzekerheid, angsten, of een verlies van grip op je leven, en nodigen je uit om stil te staan bij onderdrukte emoties of onverwerkte gebeurtenissen in je wakende leven. Hoewel dromen zelden letterlijke voorspellingen zijn, kunnen ze wel fungeren als symbolische signalen vanuit je onderbewuste om je aandacht te vestigen op aspecten van je leven die aandacht vragen, zoals te veel van jezelf vragen of iets verbergen.
Fantosmie verwijst naar het waarnemen van geuren die er in werkelijkheid niet zijn . Het is een symptoom van veel voorkomende aandoeningen, waaronder allergieën, verkoudheid en infecties van de bovenste luchtwegen. Het kan ook wijzen op een hersenaandoening, zoals epilepsie, een beroerte of de ziekte van Alzheimer.
Infecties en maligniteiten veranderen de stofwisseling van een patiënt en daarmee de moleculen die worden uitgescheiden.De samenstelling van de vluchtige stoffen ('volatileorganiccompounds' of VOC's) die van een patiënt afkomen, bijvoorbeeld bij het uitademen of van excreta, kan daarom kenmerkend zijn voor een ziekte.
Als u neus(bij)holte- en bovenkaakkanker heeft, kunt u last hebben van de volgende klachten of symptomen:
Fantosmie (phantosmie)
Hierbij ruik je geuren die er niet zijn: geurhallucinaties. Vaak zijn dit onaangename geuren. De klachten kunnen onverwacht optreden en veel invloed hebben op het dagelijks leven.
Zweten en lichaamsgeur komen het vaakst voor in de oksels en liezen, de handpalmen, de voetzolen en het hoofd, gezicht en de hoofdhuid . Het is normaal dat sommige mensen meer of minder zweten dan anderen. Lichaamsgeur kan ook van persoon tot persoon verschillen. Het kan bijvoorbeeld scherp, uiachtig, zuur of een andere sterke geur hebben.
Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD) en zure reflux
Dit zuur irriteert de keel en luchtwegen, wat hoesten, verstikking of een branderig gevoel kan veroorzaken waardoor u wakker wordt. In sommige gevallen kan er tijdens de slaap een kleine hoeveelheid maaginhoud in de luchtwegen terechtkomen, wat plotselinge verstikkingsaanvallen kan veroorzaken.
Wanneer je in je dromen ruikt aangename aroma's, dit wordt geassocieerd met een groot succes dat zal komen met je toekomstplannen. Dromen van een heerlijke geur kan betekenen dat er zal komen persoonlijke projecten goed voor jou en voor de mensen om je heen, vooral als je droomt dat je verspreidt parfums.
Onze hersenen gebruiken hem gewoon even niet. 'Je kunt geuren alleen interpreteren als je bij bewustzijn bent', zegt Verbraecken. 'Dat werkt bij het zicht net zo, want tijdens het slapen kun je niets zien. De tastzin werkt anders, die is nog wel actief tijdens je slaap.
Als we gestresst zijn, lijken we wel extra gevoelig voor stank. Wetenschappers hebben nu aangetoond dat we, als we gestresst zijn, geuren extra negatief ervaren. Stress blijkt een bijzonder effect te hebben op hoe we ruiken.
Van de 3372 verzamelde droomverslagen kwamen geur- of smaaksensaties slechts in ongeveer 1 procent voor. In totaal rapporteerden 25 proefpersonen 34 dromen waarin ze iets roken. Geuren kwamen minstens één keer voor in de verslagen van 2 procent van de mannen en 20,9 procent van de vrouwen.
De meeste deskundigen zijn van mening dat lucide dromen de zeldzaamste vorm van dromen zijn. Tijdens het dromen ben je je ervan bewust dat je droomt, maar je blijft dromen. Volgens onderzoekers ervaart 55 procent van de mensen dit soort dromen minstens één keer in hun leven.
Zoals gezegd: bij een reukstoornis is de reukzin verstoord. Dit uit zich op allerlei manieren. Sommige mensen ruiken niets meer, anderen reuken minder goed, weer anderen hebben last van vervormde geur en soms ruiken mensen geuren die er helemaal niet zijn.
Slaapgebrek kan tijdelijke psychotische symptomen veroorzaken, zelfs bij mensen zonder onderliggende psychotische stoornis. Deze symptomen omvatten: hallucinaties (visueel, auditief of tactiel), paranoia en achtervolgingsgedachten .
Een psychose begint vaak met niet-specifieke klachten. Iemand verandert bijvoorbeeld in zijn gedrag, lijkt niet langer geïnteresseerd in sociale contacten en wordt minder actief. Vervolgens wordt hij bijvoorbeeld achterdochtig, hoort stemmen, hallucineert en kan niet meer helder denken.
Het kortstondig zien van spinnen op de muur bij het wakker worden is meestal een goedaardige slaapgerelateerde hallucinatie die wordt veroorzaakt door de overlap tussen beelden uit REM-slaapdromen en de wakkerheid . Het komt vaker voor bij slaapgebrek, stress, onregelmatige slaapritmes, alcohol of stimulerende middelen, en bepaalde medicijnen.