Perfectionisme komt vaak voort uit angst om te falen, de behoefte aan controle en het zoeken naar waardering (goedkeuring). Het is vaak een diepgeworteld mechanisme om afwijzing te voorkomen, waarbij eigenwaarde direct gekoppeld is aan prestaties. Het is vaak aangeleerd gedrag, versterkt door een hoge prestatiemaatschappij. iPractice +4
Perfectionisten zijn pas tevreden als alles 'perfect' is. Zo zijn perfectionistische mensen pas blij als ze een tien halen voor een toets, een zeven is dan niet goed genoeg. Mensen met perfectionisme leggen de lat heel erg hoog. Hierdoor ervaren ze een hoge prestatiedruk.
Perfectionisten leggen zichzelf onrealistische doelen op, wat onvermijdelijk tot teleurstelling leidt. Perfectionisten zijn vaak erg kritisch op zichzelf, hun werk en het feit dat ze niet aan hun eigen verwachtingen voldoen.
Oorzaken van perfectionisme
Het is voor een deel aangeboren, een kwestie van karakter. Maar ook de sociale omgeving is van invloed. Als ouders er flink bovenop zitten – de zogenaamde helikopterouders – en hoge verwachtingen hebben, maakt dat de kans een stuk groter dat hun kind perfectionistische trekjes krijgt.
Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis (OCPD) is een psychische aandoening die een extreme preoccupatie met perfectionisme, organisatie en controle veroorzaakt.
Perfectionisme-OCD is een subtype van OCD waarbij mensen obsessieve gedachten hebben over hoe dingen eruit moeten zien, klinken en aanvoelen, ofwel 'perfect' moeten zijn. Als reactie op deze gedachten vertonen ze dwangmatig gedrag en rituelen.
Voor alle duidelijkheid: perfectionisme is een persoonskenmerk, geen psychische stoornis. Het zegt iets over hoe je met situaties omgaat.
Trauma's uit de kindertijd kunnen zich uiten in kritiek, verwaarlozing of misbruik. Deze ervaringen leggen de basis voor perfectionisme. Een kind dat voortdurend afkeuring ervaart, kan perfectionisme ontwikkelen om liefde te verkrijgen.
Perfectionisme en perfectionistisch gedrag komt vaak voor bij mensen met autisme. Vaak hangt dit ook samen met bepaalde dwangmatige handelingen of (rigide) patronen om alles altijd exact op dezelfde manier te doen. Altijd dezelfde handelingen, volgordes en structuur en het liefst zo goed mogelijk.
Uitstelgedrag is een uiting van perfectionisme
Waar het op neer komt is dat perfectionisten bang zijn om fouten te maken en te falen. Om dat te vermijden kunnen ze twee strategieën hanteren: Ze gaan steeds meer hun best doen om het onhaalbare doel te halen.
Perfectionisme wordt vaak gezien als een negatieve eigenschap. Naast gevoeligheden heeft perfectionistisch gedrag ook sterke kanten. De kenmerken van perfectionisme verschillen per persoon en zijn onder te verdelen in sterke kanten en gevoeligheden.
Omgaan met je perfectionisme: 10 tips voor echte perfectionisten
Je kan niet goed tegen fouten maken, je voelt je een mislukkeling. Je richt je vaak op wat niet goed is gegaan en je besteedt weinig aandacht aan wat wel goed is gegaan.
Een pleaser is iemand die zich constant afstemt op de behoeften van anderen, ten koste van zichzelf (1). Als je iemand bent die anderen graag pleast, stem je je af op wat anderen nodig hebben. Anderen zien je vaak als vriendelijk, behulpzaam en vinden je prettig gezelschap.
Wanneer iemand met een histrionische-persoonlijkheidsstoornis niet de aandacht krijgt die hij of zijn nodig heeft, levert dit veel stress op. Mensen met een histrionische-persoonlijkheidsstoornis hebben dan ook vaak stress gerelateerd lichamelijke klachten of angststoornissen.
Het Cassandra syndroom is gedefinieerd als een stoornis door een gemis aan gevoel. Het ontbreken van emotionele wederkerigheid bij partners van iemand met autisme. Je kan hier zelfs lichamelijke en geestelijke klachten van krijgen.
Bij perfectionisme streef je naar foutloze resultaten zonder dwangmatige rituelen. Een obsessief-compulsieve stoornis (OCD) daarentegen kenmerkt zich door ongewenste gedachten en dwanghandelingen die verlichting moeten brengen.
Kenmerken van autisme bij vrouwen zijn vaak subtieler en verschillen van die bij mannen, met een focus op interne worsteling, angst, en het perfectionistisch maskeren van sociale tekortkomingen door intense 'sociale imitatie' en structuur, wat leidt tot overbelasting, chronische vermoeidheid en burn-outs door het continu overcompenseren en onderdrukken van prikkels en emoties.
Een trauma herkennen
Je hebt last van sombere gevoelens en/of huilbuien en vaak ben je voortdurend gespannen. Een traumatische ervaring kan leiden tot het hebben van flashbacks van de gebeurtenis, herbelevingen van de gebeurtenis overdag of in je slaap.
Perfectionisme loslaten: zo krijg je meer gedaan op een fijnere...
Trauma symptomen omvatten vaak herbeleving (flashbacks, nachtmerries), vermijding (situaties, gedachten), veranderde stemming/cognitie (prikkelbaarheid, angst, concentratieproblemen, somberheid), en verhoogde alertheid (snel schrikken, gespannen), naast mogelijke lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, hoofdpijn, duizeligheid, en slaapproblemen. Deze symptomen zijn divers en kunnen variëren van intense angst en paniek tot terugtrekking en isolement, en kunnen zowel psychisch als fysiek voelbaar zijn.
De 4 fasen van burn-out, zoals beschreven door Voelstream, zijn: Vermoeidheid (energie voor sociale contacten neemt af, weekend nodig om bij te komen), Overbelasting (weekend te kort, grenzen aangeven kost moeite, roofbouw op lichaam), Overspannenheid (lichaam continu in actiestand met fysieke klachten en emotionele uitbarstingen), en de uiteindelijke Burn-out (extreme uitputting, terugtrekking, leegte). Dit proces begint vaak met bewijsdrang en steeds harder werken, waarna behoeften worden genegeerd en problemen worden verdrongen, wat leidt tot een volledige instorting.
De ene vorm van perfectionisme is negatief zelfkritisch perfectionisme en de andere vorm is positief perfectionisme omdat dat iemands persoonlijke norm of standaard is. Perfectionisme is de houding om alles wat minder ok, minder perfect, minder 'helemaal in orde' is te beschouwen als onacceptabel.
CGT behandeling kan je helpen je perfectionisme af te leren of meer los te laten. Isamu psychologen biedt dit aan. Veel mensen merken dat het hun eigen hoge lat is waarmee ze zichzelf in de weg zitten.