Het onderzoek van Stichting Lezen noemt redenen waarom jongeren minder boeken lezen. Jongeren zouden het lastig vinden om actuele boeken te vinden die hen aanspreken. Jongeren bezoeken immers geen bibliotheken en boekwinkels en in de media komen ook weinig boeken voorbij.
Dat jongeren zo weinig boeken lezen, komt doordat er geen prenten of filmpjes in staan, maar ook doordat het zo traag gaat. 'Je leest lettertjes en je hebt geen beeld van het verhaal. Het duurt ook uren voor je een boek uit hebt terwijl een film twee uur duurt. '
Bijna de helft van alle jongeren tussen de 12 en 25 jaar zegt in hun vrije tijd elke week een boek te lezen. Dit aantal lag in 2018 nog op 39 procent.
Jongeren krijgen soms de indruk dat lezen alleen iets is wat je moet doen voor school. Hierdoor verdwijnt het plezier in lezen. Ze lezen niet meer voor hun eigen plezier, maar alleen omdat het moet. Wanneer jongeren lezen niet leuk vinden, lezen ze minder vaak.
LUSE: Om er meteen in te duiken, volgens een Gallup-enquête uit 2022 lezen Amerikanen minder boeken per jaar dan ooit tevoren . Volgens de Time Use Survey van het Bureau of Labor Statistics is de tijd die mensen besteden aan lezen de afgelopen 20 jaar gestaag afgenomen.
Uit het onderzoek bleek dat tijdsgebrek de grootste belemmering vormde voor volwassenen om te lezen (33 procent), gevolgd door de moeite om de aandacht ergens op te richten (28 procent) en de afleiding van sociale media (20 procent).
Uit zijn resultaten blijkt dat ongeveer 63 procent van ons vorig jaar minstens één boek heeft gelezen , een verbetering ten opzichte van de 54 procent die we in 2023 zagen. Andere bronnen wijzen niet op een seismische verschuiving in leesgewoonten, dus dit is mogelijk een verfijnde schatting in plaats van een trend.
Lezen helpt je bij je ontwikkeling en helpt je te groeien als mens. Met de kennis en informatie die je binnenhaalt, leer je de wereld beter begrijpen. Je brein leert welke informatie je moet onthouden en welke niet.
Lage taalvaardigheid bij een op zes mensen
Nederland telt 1,8 miljoen volwassenen met een lage taalvaardigheid. Zij hebben moeite met het lezen van langere teksten en het vergelijken van verschillende soorten informatie. Het gaat om 15,9% van de bevolking tussen de 16 en 65 jaar (Buisman et al., 2024).
Je mist veel achtergrond die je kunt gebruiken bij het begrijpen van de tekst en het beantwoorden van vragen. Als je uitlegt hoe je aan de hand van wat je al weet, het goede antwoord op een vraag zou kunnen weten en een kind vind het helemaal niet zo voor de hand liggend, mist het waarschijnlijk algemene kennis.
Oudere mensen zijn over het algemeen ferventere lezers dan jongere mensen. 65-plussers besteden per dag een uur en 22 minuten aan lezen, terwijl dit onder 13- tot 19-jarigen 14 minuten is.
Jongeren lezen steeds minder, en al helemaal minder van papier. De belangrijkste reden is dat ze gemiddeld tussen de 5 en 6½ uur per dag aan elektronische media besteden: digitale multimedia, waaronder tv, pc en in- ternet, computergames en mobiele apparaten.
Het onderzoek van Stichting Lezen noemt redenen waarom jongeren minder boeken lezen. Jongeren zouden het lastig vinden om actuele boeken te vinden die hen aanspreken. Jongeren bezoeken immers geen bibliotheken en boekwinkels en in de media komen ook weinig boeken voorbij.
Van de ondervraagde generatie Z zegt 35% dat ze nu meer lezen dan twee jaar geleden , terwijl 33% ongeveer evenveel leest als voorheen.
De Stille Generatie leest gemiddeld 35 minuten per dag, terwijl de babyboomgeneratie 26 minuten leest, de generatie X 10 minuten en de millennials en generatie Z een paar minuten minder.
Zwakke lezers lezen langzamer, vaak letter-voor-letter, en dat gaat op den duur ten koste van hun motivatie en leesbegrip. Het is dus van groot belang dat zwakke lezers al in groep 3 snel en accuraat leren lezen, mét aandacht voor de betekenis van hetgeen ze lezen.
Sommige mensen hebben onderwijs gemist door ziekte, spijbelen, een lichamelijke handicap of een reizend bestaan. Daarnaast zijn er mensen die zijn opgegroeid in een taalarme omgeving of te maken hebben gehad met problematische thuissituaties. Een andere groep mensen wordt langzaam laaggeletterd doordat ze ouder worden.
De onderstaande visualisatie toont de top 10 Nederlandse gemeenten met het grootste aandeel laaggeletterden. De gemeenten met het grootste aandeel laaggeletterden zijn Schiedam, Kerkrade en Enschede, waar respectievelijk 32%, 25% en 24% van de bevolking laaggeletterd is.
Lezen heeft een hele resem aan mogelijke positieve effecten op verschillende vlakken zoals cognitief (een grotere taalontwikkeling, meer concentratie), sociaal (een hoger empathisch vermogen, sneller contacten kunnen leggen) of gezondheid (beter mentaal welbevinden, minder kans op stress of risicogedrag).
Lezen maakt ons betere denkers doordat het ons kritisch denkvermogen en onze vaardigheden op het gebied van probleemoplossing verbetert, onze algemene en specifieke kennis vergroot en onze sociale en communicatieve vaardigheden ontwikkelt.
Lezen vergroot je concentratie
Bedenken wat er gebeurt, is even goed in het activeren van de hersenen als het daadwerkelijk doen.” Dagelijks lezen, al vanaf jonge leeftijd, voorkomt aanslag op de hersenen en zou zelfs de kans op Alzheimer verkleinen.
Voor het grote publiek is de vraag of boeken een onsterfelijke erfenis of een afnemende relevantie hebben. Maar voor de toegewijde boekenliefhebbers is het antwoord duidelijk: boeken verdwijnen nooit, en ze zijn zelfs nooit weggeweest.
De toename van schermtijd is een overheersende factor in de afname van traditionele leesgewoontes. In een tijdperk waarin smartphones alomtegenwoordig zijn, streamingdiensten eindeloos entertainment bieden en sociale mediaplatforms instant bevrediging bieden, is de aantrekkingskracht van het neerploffen met een boek aanzienlijk afgenomen.