In de winter ben je vaak moe door een tekort aan daglicht, wat je biologische klok verstoort en zorgt voor meer slaaphormoon (melatonine) en minder gelukshormoon (serotonine). Ook een vitamine D-tekort, minder beweging, en de omschakeling naar de wintertijd spelen een grote rol. Beter Bed +4
Moe en futloos tijdens de winter? Krijg meer energie met deze 5 tips!
Met kortere dagen en koudere temperaturen kan de winter je energie snel uitputten. Als je merkt dat je meer slaapt of 's ochtends moeite hebt om uit bed te komen, ben je niet de enige. Jaydon Polant-Kiernan, arts bij Atlantic Health, bevestigt wat velen van ons ervaren: wintervermoeidheid is een reëel probleem .
Vermoeidheid kan wijzen op tekorten aan belangrijke vitamines en mineralen, met name B-vitamines (B6, B12, foliumzuur), ijzer, vitamine D en magnesium. IJzer is cruciaal voor zuurstoftransport, terwijl B-vitamines helpen bij energiestofwisseling en vitamine D de stemming en immuniteit ondersteunt; tekorten leiden tot lusteloosheid en uitputting.
De symptomen van wintermoeheid zetten we hieronder op een rijtje.
Vitamines bij vermoeidheid in het kort:
Vitamines zoals B12, B6, C en foliumzuur (B11) helpen je om vermoeidheid en moeheid te verminderen. Ook mineralen zoals ijzer en magnesium kunnen bijdragen aan het verminderen van vermoeidheid. Eet gezond en gevarieerd. Dan krijg je deze vitamines en mineralen binnen.
Kom in beweging . Je denkt misschien dat bewegen wel het laatste is waar je aan denkt. Maar in feite zorgt regelmatige lichaamsbeweging ervoor dat je je op de lange termijn minder moe voelt en dus meer energie hebt. Zelfs een wandeling van 15 minuten kan je al een energieboost geven, en de voordelen nemen toe naarmate je vaker beweegt.
Ook als u uitgedroogd bent, kunt u zich moe voelen. Streef ernaar om minstens 1,5 liter per dag te drinken. Dit kunnen allerlei vloeistoffen zijn maar kies bij voorkeur voor melkproducten, water, thee, koffie, suikervrije producten.
Een vitamine B12-tekort veroorzaakt diverse klachten, zoals extreme vermoeidheid, tintelingen en gevoelloosheid in handen/voeten, concentratie- en geheugenproblemen, duizeligheid, bleke huid en hartkloppingen, omdat het de aanmaak van rode bloedcellen en zenuwfuncties beïnvloedt, wat kan leiden tot bloedarmoede en neurologische schade. Ook een pijnlijke, gladde tong, stemmingswisselingen, spierzwakte, en problemen met coördinatie zijn veelvoorkomende signalen.
Veel ziekten veroorzaken vermoeidheid, waaronder schildklieraandoeningen, bloedarmoede, diabetes, auto-immuunziekten (zoals reuma, fibromyalgie), slaapstoornissen (zoals slaapapneu), infecties (Pfeiffer, Lyme, COVID-19), depressie en burn-out, en neurologische aandoeningen zoals Parkinson. Soms is vermoeidheid het kernprobleem (zoals bij het Chronisch Vermoeidheidssyndroom (CVS/ME)), wat vaak na een virusinfectie ontstaat.
Het is normaal om je af en toe moe te voelen, bijvoorbeeld na een slechte nacht of een stressvolle periode. Vaak verdwijnt die vermoeidheid vanzelf, ook al duurt het soms even. Soms weet je niet precies waar je vermoeidheid vandaan komt.
Ernstige en slopende vermoeidheid is de meest voorkomende klacht bij mensen met auto-immuunziekten, zoals systemische lupus erythematosus, multiple sclerose, diabetes type 1, coeliakie, chronisch vermoeidheidssyndroom en reumatoïde artritis .
Er zijn veel verschillende oorzaken, waarvan onvoldoende slaap in onze samenleving de meest voorkomende is. Dit kan te wijten zijn aan ploegendienst, gezinsverplichtingen (zoals een pasgeboren baby), studie of een druk sociaal leven. Andere oorzaken zijn slaapstoornissen, medicatie en medische en psychiatrische aandoeningen.
Adviezen voor gezond leven bij moeheid
Zeg nooit tegen iemand met een depressie dat ze 'gewoon positief moeten denken', 'zich moeten herpakken' of 'dat anderen het erger hebben', omdat dit hun pijn minimaliseert en hen het gevoel geeft dat het een keuze is; vermijd ook ongevraagd advies en probeer niet op te vrolijken, maar luister, toon begrip en blijf uitnodigen, wetende dat depressie een serieuze ziekte is die niet zomaar met wilskracht is te overwinnen.
Bij iemand met een winterdepressie raakt het stofje in de hersenen dat zorgt voor de aanmaak van slaap (melatonine) dan in de war. Door te weinig licht blijft het lichaam melatonine aanmaken. Hierdoor blijft iemand overdag slaperig en vermoeid. En voelt zich somber.
Vitamine B12 zit van nature niet in fruit; het komt vrijwel uitsluitend voor in dierlijke producten zoals vlees, vis, zuivel en eieren. Voor veganisten en vegetariërs is het daarom belangrijk om B12-supplementen te slikken of verrijkte plantaardige producten (zoals bepaalde melkvervangers, ontbijtgranen, algen/zeewier) te gebruiken, hoewel de opname uit plantaardige bronnen minder betrouwbaar kan zijn.
Als je plotseling zonder duidelijke reden trek hebt in vlees, kan dat een signaal van je lichaam zijn dat je een vitamine B12-tekort hebt. Volgens Pallian kunnen mensen met een B12-tekort ook een ongewone trek hebben in vis of eieren .
Een tong met een B12-tekort ziet er vaak felrood, glad en soms opgezwollen (biefstuktong) uit, omdat de tongpapillen (de bultjes) verdwijnen, wat een pijnlijk, branderig of tintelend gevoel kan geven. Deze 'aardbeientong' kan ook gepaard gaan met zweertjes, gevoeligheid, of een metaalsmaak, en wijst op ontsteking (glossitis).
Vitamine C draagt bij aan een gezonde weerstand. Vooral citrusvruchten, zoals sinaasappelen en mandarijnen, bevatten deze vitamine en helpen je daarmee ook om vermoeidheid tegen te gaan.
Koffie staat bekend als een energiebooster. De cafeïne in koffie zorgt ervoor dat lichaam en geest alert aanvoelen en kan mensen productiever maken. Koffie bevat ook antioxidanten, polyfenolen genaamd, die oxidatieve stress in de cellen kunnen verminderen en het lichaam kunnen helpen beter te functioneren.
Hier is een lijst van voedingsmiddelen waarvan is bewezen dat ze bevorderlijk zijn voor het energieniveau:
Veel mensen die kanker hebben (gehad), hebben last van vermoeidheid. Vermoeidheid bij kanker is een aanhoudend gevoel van uitputting veroorzaakt door kanker of de behandeling ervan, dat het dagelijks leven beïnvloedt. Wanneer de vermoeidheid optreedt en hoe dit wordt ervaren kan voor iedereen verschillend zijn.
Een winterdepressie is goed te behandelen – bijvoorbeeld met cognitieve gedragstherapie (CGT). Samen met je psycholoog kijk je naar je gedachten en wat die met je doen. Negatieve gedachten kunnen ervoor zorgen dat je nergens zin in hebt, afspraken afzegt of jezelf terugtrekt.
Deels is het fysiologisch: onze normale circadiane cyclus dicteert een periode van slaperigheid of verminderde alertheid in de middag . Slaapstoornissen, medische aandoeningen, stress, slaapgebrek of slechte eetgewoonten kunnen echter ook overmatige slaperigheid op dit tijdstip veroorzaken.