"Maak je borst maar nat" betekent je voorbereiden op een zware klus of tegenslag. De uitdrukking komt vermoedelijk uit de vroege 20e-eeuwse zwemsport, waarbij zwemmers in koud buitenwater eerst hun borst nat moesten maken om aan de kou te wennen. Het staat voor moed verzamelen voor een "koude plons". Onze Taal +1
Een uitdrukking is een vaste combinatie van woorden en heeft meestal een indirecte betekenis. Iemand kan ook een bepaalde uitdrukking op zijn gezicht hebben. Er bestaan verschillende soorten uitdrukkingen in onze taal. Een gezegde is een vaste uitdrukking waarmee naar een specifieke situatie wordt verwezen.
Zowel de 'deur' van 'poort' als de 'door' van 'dwaas' komen voort uit het Germaans. De 'door', de dwaas, komt van de Germaanse stam 'dauz', waar ook duizelen mee verwant is. We hebben het dan wel degelijk over iemand die zot draait. Een gelukkig toeval als je de gek vergelijkt met een deur die wild staat te klapperen.
Het dragen van boter op het hoofd verwijst mogelijk naar de oude gewoonte om manden vol levensmiddelen op het hoofd te dragen. Wie boter in de mand vervoerde kon tijdens een warme dag thuiskomen met gesmolten boter in het haar. Niet erg handig dus, tijdens een hittegolf boter op je hoofd dragen…
Wees overdreven verlegen of ingetogen; wees onoprecht. Bijvoorbeeld: Ze zag er heel onschuldig uit, alsof ze geen vlieg kwaad deed, maar wij wisten wel beter. Deze metaforische uitdrukking, die al een spreekwoord was in John Heywoods verzameling uit 1546 , suggereert dat iemand letterlijk zo koelbloedig is dat er geen vlieg kwaad in de mond zou komen.
Om niet komt al sinds de Middeleeuwen voor in het Nederlands. Het betekent hetzelfde als voor niets, in twee opvattingen: 'gratis' en 'tevergeefs' ('Het was allemaal om niet'). Niet is hier niet het alledaagse ontkennende bijwoord, maar een voornaamwoord.
Wanneer het water laag stond, moest het personeel op zoek naar spijkertjes die tijdens het bouwen van de schepen in het water waren gevallen. Die spijkers waren klein en daarom bijna niet te vinden. Vandaar de betekenis van het spreekwoord: zoeken naar kleinigheden.
Van likmevestje
In het Nederlandse schrift is in 1896 voor het eerst de uitdrukking 'lik me vessie' aangetroffen. Met 'vessie' werd 'vestje' bedoeld en dit woord is weer afgeleid van het Franse woord 'fesse', dat bil betekent. Oorspronkelijk betekende dit dus zoiets als 'lik m'n r..t'.
De oudste papieren bron waar 'Zet hem op! ' in voorkomt, is een krant uit 1890. Bij een beschrijving van een pontonbrug die wordt afgebroken, staat dat dit gebeurde onder het zingen van een “lustig schippersliedje”: “Toen Jonas in de walvisch zat, van één twee, zet hem op”. Het oudste citaat waarin 'Zet 'm op!
Wat betekent een waslijst in bijvoorbeeld een waslijst aan vragen en waar komt deze uitdrukking vandaan? Een waslijst betekent 'een lange lijst', 'een heleboel'. Als iemand een waslijst aan vragen heeft, betekent dat dus dat hij of zij heel veel vragen stelt.
Volgens het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) deelde men de afstandsmaat mijl vroeger vaak in vieren. Mijl op zeven wilde oorspronkelijk zeggen dat dit kwart van de mijl niet één keer werd afgelegd, maar zeven keer.
'Maak je borst maar nat' betekent: 'bereid je voor op iets moeilijks'. Dat kan een zware inspanning zijn of een moeilijke klus, maar je kunt het ook zeggen als je verwacht dat iemand veel kritiek of tegenstand krijgt en zich daarvoor schrap moet zetten.
Herkomst. Niemand weet precies waar deze uitdrukking vandaan komt, maar er zijn wel wat ideeën over. Sommige mensen denken dat 'hoedje' wordt gebruikt in plaats van een scheldwoord, omdat dat veel vriendelijker klinkt. Je hoort ook weleens andere versies, zoals 'ik schrik me een aap' of 'ik schrik me een ongeluk'.
Het woord 'stiekem' (of'stiekum') is geen Nederlands maar verbasterd Hebreeuws. Het komt van het Hebreeuwse woord sj'tieka, dat zwijgen betekent.
' Volgens deze verklaring is kees een dialectwoord voor kaas. Eigenlijk zou er dus mee bedoeld zijn: 'de kaas is klaar'. Het is dan wel vreemd dat ook in de dialecten waarin kees het woord voor kaas is, de variant 'Klaar is de kees' (met het lidwoord de dus) nauwelijks voorkomt.
De pijp uit gaan betekent 'doodgaan'. De pijp in deze uitdrukking is eigenlijk een konijnenhol. Een konijn dat 'de pijp uit gaat' (dus zijn hol verlaat) terwijl er jagers in de buurt zijn, wordt afgeschoten, en sterft dus.
In een ongunstige situatie zitten. Het verhaal gaat dat dit gaat over een herberg die de Aap of In de Aap heette. De herbergier zou niet het beste met zijn klanten voorhebben. Soms wordt dit zelfs gekoppeld aan het Aepje aan de Zeedijk in Amsterdam, maar dat cafe stamt uit de jaren 80 en het spreekwoord is ouder.
De kleren met noppen waren vaak zondagse kleren of feestkleren, die de mensen dus meestal droegen als ze in een feestelijke stemming waren en zich blij voelden. Zo verschoof de betekenis van in je nopjes zijn van 'mooie, nieuwe kleren dragen' naar 'blij en tevreden zijn'.
Sommige spreekwoordenboeken vermelden dat deze uitdrukking voortkwam uit de ongeschreven regel om bij gevechten uit respect kerkgebouwen te ontzien. Als een vijand deze regel overtrad en ook om en in de kerk ging vechten (en daar dus zijn kogels ook afvuurde), werd dat als zeer onbeschoft gezien.
Daar gaat een dominee voorbij definities
Spreekwoorden: (1914) Daar gaat een dominé voorbij. Deze zegswijze wordt gebruikt, wanneer in een gezelschap plotseling allen zwijgen.