De uitdrukking "in de maling nemen" (iemand voor de gek houden) komt waarschijnlijk voort uit het midden van de 19e eeuw, met wortels in Rotterdamse volkstaal. Het is afgeleid van het werkwoord 'malen', wat in deze context staat voor draaien, omsingelen of iemand in verwarring brengen, vergelijkbaar met een maalstroom of draaikolk. Onze Taal +2
UITDRUKKINGðð Iemand in de maling nemen. = iemand voor de gek houden (als grap)
Er is nog een zegswijze met de betekenis 'iemand voor de gek houden': iemand in de maling nemen. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal vermoedt dat maling hier iets als 'maalstroom, draaikolk' betekent.
De spreekwoorden en gezegden zijn een weerspiegeling van de Nederlandse geschiedenis. Ze slaan op handel en nijverheid, de natuur, de zeevaart en vinden hun oorsprong onder andere in de Bijbel; vaak zijn ze een uiting van volkswijsheid en ervaring.
Stoned als een garnaal: deze uitdrukking lanceerde het duo in 1975 in het liedje 'Stoont als een garnaal' en betekent, welja 'onzettend stoned' of high zijn, door het gebruik van softdrugs. Doemdenken: Van Kooten en De Bie kwamen in 1980 met dit woord op de proppen in een van hun tv-programma's.
Volgens het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) betekent de uitdrukking oorspronkelijk 'werken zonder er geld voor te krijgen'. Het enige wat je kreeg, was een eenvoudig, stevig maal, want zo werd spek en bonen gezien.
Het regent pijpenstelen zeg je om uit te drukken dat het hard regent. Het gaat dus niet om een licht buitje of wat motregen, maar om een langere periode waarin er flink wat water naar beneden komt. De pijpensteel in deze uitdrukking is oorspronkelijk letterlijk de steel van een pijp (waarmee je kunt roken).
Waar komt de uitdrukking een rib uit mijn lijf vandaan en wat wordt ermee bedoeld? Als iets heel duur was, kun je zeggen: 'Het was een rib uit mijn lijf, maar ik heb het toch gekocht. '
Van likmevestje
In het Nederlandse schrift is in 1896 voor het eerst de uitdrukking 'lik me vessie' aangetroffen. Met 'vessie' werd 'vestje' bedoeld en dit woord is weer afgeleid van het Franse woord 'fesse', dat bil betekent. Oorspronkelijk betekende dit dus zoiets als 'lik m'n r..t'.
Een "mooi" woord hangt af van de context, maar voor de vloerwisser zijn vloertrekker, vloerwisser (NL) of gewoon trekker standaardtaal; voor een flesopener zijn kurkentrekker, flesopener of kroontjeswipper (dialect) goede alternatieven, terwijl "aftrekker" zelf vaak als dialect (Belgisch) of informeel wordt gezien.
Hak zou in deze uitdrukking betrekking hebben op de plaats waar een tak van de boom is afgehakt. Van de hak op de tak springen betekende dan letterlijk: 'op en neer springen tussen de plaats waar de tak is afgehakt en de afgehakte tak zelf'.
Er bestond nog een uitdrukking met slappe was: iets in de (slappe) was zetten. Dat betekende: 'iets zwart maken'. Deze uitdrukking werd eind negentiende eeuw gebruikt als men het over snorren had die kunstmatig zwart werden gemaakt.
Ergens maling aan hebben
De herkomst hiervan is onduidelijk. Vroeger bestond de uitdrukking in de maling zijn, waarmee bedoeld werd 'in de ellende zitten'. Mogelijk is maling in deze uitdrukking een afleiding van malen in de betekenis 'ronddraaien'.
Spreekwoorden: (1914) Iemand in de maling nemen, d.w.z. iemand in het ootje nemen (zie aldaar), in de pikpan nemen (Molema, 524), voor den gek houden, een loopje met hem nemen; zie Jong., 209; B.B. 74; Lev.
beetnemen (ww) : vastpakken, misleiden, bedriegen, belazeren, te slim af zijn, afzetten, foppen, beduvelen, pieren, tuk hebben, bedotten, mystificeren, verschalken, vernachelen, verlakken, voor de gek houden, ertussen nemen, in de nek zien, in de maling nemen, in de luren leggen.
Het dragen van boter op het hoofd verwijst mogelijk naar de oude gewoonte om manden vol levensmiddelen op het hoofd te dragen. Wie boter in de mand vervoerde kon tijdens een warme dag thuiskomen met gesmolten boter in het haar. Niet erg handig dus, tijdens een hittegolf boter op je hoofd dragen…
Waarschijnlijk is deze uitdrukking ontstaan door het beeld van een winnaar van een gevecht die zijn knie boven op de persoon zet die hij heeft 'onderworpen' (op de grond gegooid). Een spreekwoordenboek uit 1726 vermeldt: "Ymand onder de knie krijgen. Dat wil zeggen, geheel te onderwerpen aan zyn magt en welgevallen.
De oudste papieren bron waar 'Zet hem op! ' in voorkomt, is een krant uit 1890. Bij een beschrijving van een pontonbrug die wordt afgebroken, staat dat dit gebeurde onder het zingen van een “lustig schippersliedje”: “Toen Jonas in de walvisch zat, van één twee, zet hem op”. Het oudste citaat waarin 'Zet 'm op!
Elf jaar geleden leefde het idee dat 'te veel sporten niet goed kon zijn'. Ik baseerde 'hardlopers zijn doodlopers' op wat er toen bekend was. Dat waren met name de verhalen rond Jim Fixx en de inzichten van Kenneth Cooper. En de eerste studies die lieten zien dat overmatig hardlopen het hart zou kunnen overbelasten.
Dit spreekwoord wordt gebruikt om aan te geven dat iemand ernstig doof is of een zeer beperkt gehoor heeft. De herkomst ervan kan worden teruggevoerd op de observatie van het gedrag van kwartels, kleine vogels uit de familie van de fazantachtigen, die soms onoplettend lijken ten opzichte van geluiden in hun omgeving.
Heksen, die naar verluidt tijdens stormen op hun bezems vlogen, werden vaak afgebeeld met zwarte katten, die voor zeelieden een teken van hevige regenval werden. Daarom kan de uitdrukking "het regent katten en honden" verwijzen naar een storm met wind (honden) en hevige regen (katten).
Peentjes zweten is volgens het WNT een verbastering van pintjes zweten, dat 'liters zweet verliezen' betekende. Misschien veranderde pintjes zweten in peentjes zweten toen de pint als maat ongebruikelijk werd. De rode gelaatskleur van iemand die het heel warm heeft, deed dan misschien denken aan een (oranje) peen.
De pijp uit gaan betekent 'doodgaan'. De pijp in deze uitdrukking is eigenlijk een konijnenhol. Een konijn dat 'de pijp uit gaat' (dus zijn hol verlaat) terwijl er jagers in de buurt zijn, wordt afgeschoten, en sterft dus.