Er zijn vier richtingen waar er al jarenlang een structureel personeelstekort bestaat: zorg, onderwijs, ICT en techniek. Door grote maatschappelijke opgaven, als vergrijzing, de grote bouwopgave en energietransitie, blijven deze tekorten de komende jaren aanhouden.
Waar is het grootste personeelstekort? In september 2022 meldde UWV dat er in alle beroepsgroepen een tekort aan personeel is. De krapte was het grootst bij ingenieurs, elektriciens, machinemonteurs (techniek), verpleegkundigen (zorg) en softwareontwikkelaars (ICT).
Wat is een krappe arbeidsmarkt? Als er krapte op de arbeidsmarkt is, zijn er meer banen dan mensen. In andere woorden: er staan veel vacatures open, maar er zijn weinig werkzoekenden. Werkgevers moeten een tandje bijzetten om geschikt personeel te vinden.
In de Data & Trends rapportage over kwartaal 3 van 2024 valt een aantal zaken op: Duur van een vacature publicatie is 41 dagen. De spanning op de arbeidsmarkt is 106 vacatures per 100 werklozen, dat is iets minder krap dan in de vorige kwartalen.
In Nederland gaat het dan vaak om mensen met een laag opleidingsniveau, jongeren, migranten groepen en mensen met een arbeidsbeperking. 2 Vaak hebben deze groepen ook laagbetaald werk.
De werklozen hebben de grootste baanvindkans, gevolgd door personen die niet direct beschikbaar zijn voor werk, maar wel recent naar werk hebben gezocht. Deze laatste twee groepen behoren tot het onbenut arbeidspotentieel.
In het derde kwartaal van 2023 is de arbeidsmarkt nog zeer krap, maar opnieuw is de spanning wat gedaald. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van de UWV Spanningsindicator.
In 2024 kampt ongeveer 28% van de werkgevers met een personeelstekort. Daarnaast verwacht nog eens 26% van de werkgevers, die momenteel geen tekort hebben, binnen twee jaar wel een tekort.
UWV verwacht dat de meeste nieuwe vacatures ontstaan in de sectoren detailhandel (236.000), zorg en welzijn (220.000) en horeca (127.000). Het is gebruikelijk dat er veel vacatures ontstaan in de detailhandel en de horeca. In deze sectoren werken veel jongeren in bijbanen, vaak gedurende korte tijd.
Omdat de krapte op de arbeidsmarkt nog een tijd zal aanhouden, zal het aantal kansrijke beroepen eerder toenemen dan afnemen. In de sectoren zorg, onderwijs, techniek, industrie, ICT en transport en logistiek zijn veel beroepen al jaren kansrijk.
Ondernemers in de horeca, de zakelijke dienstverlening en de vervoer en opslag ervaren een tekort aan personeel het vaakst als belangrijkste belemmering.
De arbeidsmarkt is historisch krap, maar er blijft onbenut arbeidspotentieel. De krapte komt doordat de werkloosheid laag is en er nog nooit zo veel banen waren in Nederland; ruim 11 miljoen. In het tweede kwartaal van 2022 waren er voor elke 100 werklozen 143 openstaande vacatures.
Beroepen op mbo-niveau waar veel vraag naar is, zijn onder meer automonteurs, koks en hoveniers. Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) verwacht ook dat de kansen voor mbo'ers op de arbeidsmarkt stabiel blijven, terwijl de krapte op de arbeidsmarkt voor hbo'ers en wo'ers juist afneemt.
De grootste werkgelegenheidsgroei wordt verwacht voor de beroepen in zorg en welzijn, en de technische beroepen. De groei in de zorg en de grote vervangingsbehoefte in het onderwijs zorgen ervoor dat het aanbod van arbeid achterblijft bij de vraag in deze sectoren.
Beroepen met minder goede kansen op werk. Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt zijn er beroepen met minder goede kansen op werk. Dit geldt bijvoorbeeld voor medewerkers data-invoer, medewerkers postkamer, dierenverzorgers en verkoopmedewerkers huishoudelijke artikelen en cadeauartikelen.
Krapteberoepen zijn beroepen waarin op dit moment een tekort aan personeel is. Werkgevers hebben moeite om vacatures te vervullen omdat er te weinig geschikte kandidaten beschikbaar zijn.
We verwachten een tekort aan plantaardige olie in 2024. Canola-olie, sojaolie, palmolie en zonnebloemolie zullen de komende maanden lastig te verkrijgen zijn, omdat: Canada, de grootste producent van canola-olie, vorig jaar een kleine oogst had. Zuid-Amerika leed aan een droogte, wat resulteerde in een kleine oogst van sojabonen.
Steeds meer banen en werkenden
Het aantal banen blijft nog altijd groeien. In het eerste kwartaal van 2024 waren er 11.572 banen. In een jaar tijd kwamen er 117 duizend banen bij. In het eerste kwartaal van 2024 hadden 9,8 miljoen mensen betaald werk.
Een personeelstekort ontstaat wanneer er meer vraag is naar werknemers dan er beschikbaar zijn op de arbeidsmarkt. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals vergrijzing, economische groei, of veranderingen in de vraag naar bepaalde vaardigheden.
De meeste sectoren hebben last van dit wereldwijde tekort aan talent, maar de sectoren in kritieke sectoren zijn transport, bouw en logistiek, horeca en detailhandel, gezondheidszorg en technologie .