De aanbestedingsplicht geldt in principe alleen voor opdrachten van zogenaamde aanbestedende diensten, dus niet voor private partijen. De Aanbestedingswet 2012 stelt het gebruik van de publicatiemodule van TenderNed voor het doen van o.a. (voor) aankondigingen verplicht.
Partijen bij de overheid die moeten aanbesteden
publiekrechtelijke instellingen (zoals universiteiten en scholen); speciale-sectorbedrijven (zoals drinkwaterbedrijven, energiebedrijven en vervoersdiensten als Schiphol en de NS).
Schadevergoeding (onrechtmatige daad) Indien een gemeente ten onrechte een opdracht niet heeft aanbesteed, kan zij in beginsel succesvol aansprakelijk worden gesteld wegens een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Een dergelijke procedure kan samenlopen met die onder het eerste punt.
De nieuwe drempelwaarde voor overheidsopdrachten voor werken stijgt van momenteel 5 382 000 euro naar 5 538 000 euro. Voor overheidsopdrachten voor leveringen en diensten van centrale overheden gaat de drempelwaarde van momenteel 140 000 euro naar 143 000 euro.
Ook een gesubsidieerde instelling, organisatie, stichting of vereniging is een publiekrechtelijke instelling en dus aanbestedingsplichtig wanneer deze valt onder de Aanbestedingswet 2012. De rechtspersoon die de onderwijsinstelling in stand houdt is in beginsel de aanbestedingsplichtige organisatie.
Er zijn twee soorten procedures die zowel voor Europese en nationale aanbestedingen kunnen worden gehanteerd: de openbare en de niet-openbare aanbestedingsprocedure. Daarnaast kunnen voor nationale aanbestedingen de enkelvoudig en meervoudig onderhandse procedures worden gehanteerd.
Opdrachten met een waarde boven een bepaalde drempel moeten in principe volgens voorgeschreven Europese procedures worden aanbesteed. Dat betekent onder meer dat deze opdrachten door een opdrachtgever vooraf bekend moeten worden gemaakt in het Europese Publicatieblad.
De kosten van het maken van een offerte of het opstellen van een inschrijving voor een aanbesteding vertonen een sterke samenhang met de omvang van het werk. Bij projecten groter dan € 1 miljoen bedragen de kosten voor bedrijven ongeveer 1% van de offertesom, bij kleine projecten kan dit oplopen tot meer dan 10%.
Na een mislukte aanbestedingsprocedure kan de aanbestedende dienst overstappen op een onderhandelingsprocedure of een concurrentiegerichte dialoog. Dit biedt de mogelijkheid om de prijs binnen het budget te krijgen. De keuze voor een van de twee procedures hangt af van de omstandigheden.
Een niet aanbestedingsplichtige opdracht is een opdracht die uitgezonderd is van Europees aanbesteden. Dit soort opdrachten zijn benoemd in de Aanbestedingswet 2012.
Bij een enkelvoudige onderhandse aanbesteding wordt er slechts één partij gevraagd om een offerte uit te brengen. Deze manier van gunnen wordt ook wel 'gunning uit de hand' of onderhands gunnen' genoemd. Dit kan alleen gebeuren wanneer de geraamde waarde van de opdracht onder de bovengenoemde drempelbedragen ligt.
Het UEA is verplicht voor aanbestedingen boven de Europese drempelbedragen. Bij aanbestedingen onder de Europese drempelbedragen is het alleen verplicht als er uitsluitingsgronden of geschiktheidseisen worden gesteld.
Onder het begrip 'aanbestedende dienst' wordt verstaan (art 1.1 Aanbestedingswet 2012): de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling dan wel een samenwerkingsverband van deze overheden of publiekrechtelijke instellingen.
Als u producten of diensten wilt leveren aan de overheid, moet u meestal meedoen aan een aanbesteding. Bedrijven die interesse hebben, krijgen op deze manier een eerlijke kans om de opdracht voor de overheid te doen.
Hoe groot is aanbestedingsmarkt? Het aantal aanbestedingen loopt jaarlijks op. Alleen in 2019 (8.583) zagen we een kleine daling in vergelijking met het jaar ervoor (8.616). In 2023 werden er net geen 12.000 opdrachten aangekondigd op TenderNed.
Soms kiezen organisaties die geen aanbestedende dienst of speciale-sectorbedrijf zijn er vrijwillig voor om een opdracht door middel van een aanbestedingsprocedure in de markt te zetten. Dit fenomeen staat bekend als een 'private aanbesteding'.
Openbare aanbestedingen stellen elke gekwalificeerde aannemer in staat om een bod uit te brengen nadat de aanbesteding openbaar is gemaakt, wat transparantie en gelijke kansen bevordert. Gesloten aanbestedingen zijn daarentegen alleen beschikbaar voor een selecte groep leveranciers die zijn uitgenodigd om te bieden, waardoor de groep potentiële bieders wordt beperkt.
Opdrachten met een waarde boven de Europese drempelbedragen, moeten in principe volgens Europese procedures worden aanbesteed. Voor opdrachten die onder normale omstandigheden worden uitgevoerd, wordt meestal gekozen voor de openbare procedure of de niet-openbare Europese procedure.
Overheidsopdrachten die betrekking hebben op de huur van een onroerend zaak zijn uitgezonderd van de aanbestedingsplicht (artikel 2.24 onder b Aanbestedingswet) en mogen daarom onderhands gegund worden.
Overeenkomsten gesloten op grond van artikel 2.82a hebben een maximale looptijd van 3 jaar. Bij alle opdrachten dient telkens voor ogen gehouden te worden dat op grond van het Europees Verdrag de markt voor het vrij verkeer van goederen en diensten niet mag worden geblokkeerd.