In 2024 kwam ongeveer 8,7% van het in België verbruikte aardgas uit Rusland, hoofdzakelijk in de vorm van vloeibaar aardgas (lng) via de haven van Zeebrugge. Hoewel de afhankelijkheid na de inval in Oekraïne is gedaald, blijft België via LNG-import en doorvoer een belangrijke speler in de distributie van Russisch gas. VRT +4
België, een gasknooppunt
In 2024 kwam 8,7 % van het gas dat in België werd verbruikt nog uit Rusland. Ons land bevindt zich trouwens in het hart van het Europese gaslandschap.
In België zijn er geen aardgasbronnen. Het aardgas wordt voornamelijk ingevoerd uit Noorwegen, Nederland en Qatar (LNG) en in mindere mate uit Rusland en Groot-Brittannië. Aardgas kan onder vloeibare vorm, dit is LNG, worden aangevoerd per methaanschip via Zeebrugge.
41 procent van de Europese import kwam op rekening van dit land, gevolgd door door België (28 procent) en Spanje (20 procent), blijkt uit cijfers van The Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA). Nederland is verantwoordelijk voor 9 procent van deze import en staat op een vierde plaats.
Rotterdam en de Eemshaven zijn samen de belangrijkste toegangspoorten voor vloeibaar aardgas (lng) in Nederland. Via deze terminals komt niet alleen Amerikaans gas binnen, maar ook nog steeds Russisch gas.
Vóór de oorlog in Oekraïne kocht Europa meer dan 40 procent van zijn gas uit Rusland. Tegen 2025 vertegenwoordigden de gecombineerde verkopen van pijpleidinggas en LNG uit Rusland nog maar 13 procent van de totale EU-import. Het verlies van de Europese markt tijdens de oorlog in Oekraïne dwong Rusland om olie en gas tegen forse kortingen aan Azië te verkopen.
Nederland heeft nog honderden miljarden kubieke meters gas in de bodem, voornamelijk in kleine velden op de Noordzee (ongeveer 100 miljard m³) en in het Groningenveld (nog ca. 470 miljard m³ winbaar, maar niet meer voor productie), naast de seizoensopslag. De voorraden in opslag zijn momenteel laag (rond 10 miljard m³ aan het begin van de winter), maar via import en de cavernes (zoals in Zuidwending) kan een tekort worden opgevangen, al kan dit de prijs opdrijven.
In december 2025 bleef China de grootste afnemer van Russische fossiele brandstoffen ter wereld, goed voor 48% (6 miljard euro) van de Russische exportinkomsten van de vijf grootste importeurs. Ruwe olie vertegenwoordigde 60% (3,6 miljard euro) van de Chinese aankopen, gevolgd door steenkool met 15% (938 miljoen euro) en pijpleidinggas met 12% (706 miljoen euro).
Het vloeibare gas (lng) is afkomstig uit de Verenigde Staten. De brandstof zal via een pijpleiding van de Griekse havenstad Alexandroupolis naar Odesa in Zuid-Oekraïne worden vervoerd. De levering begint in januari. Het project wordt volgens Zelensky medegefinancierd door Europese bondgenoten.
Hongarije en Slowakije kochten beide Russische ruwe olie en pijpleidinggas, terwijl Frankrijk, Nederland en België vloeibaar aardgas (LNG) importeerden, dat wil zeggen aardgas dat is afgekoeld tot een vloeistof zodat het per schip in plaats van via pijpleidingen kan worden vervoerd.
Aardgas is in België het goedkoopst
In België kost aardgas met een gemiddelde van 1.056 euro per jaar minder dan in de buurlanden. Het verschil wordt met name veroorzaakt door het ontbreken van bijkomende kosten zoals heffingen en toeslagen die in andere landen wel worden gehanteerd.
Aardgas, met methaan als hoofdbestanddeel, maakt ongeveer 85% tot 95% van de samenstelling uit, samen met een mengsel van gassen zoals ethaan, propaan en butaan. Aardgas is een fossiele brandstof die wordt gewonnen uit reservoirs onder het aardoppervlak.
Diplomatieke kwesties
Nadat de Russische invasie van Oekraïne in 2022 was begonnen, legde België, als een van de EU-landen, sancties op aan Rusland, en Rusland plaatste alle EU-landen op de lijst van "onvriendelijke naties". In het voorjaar van 2022 verklaarde België, net als andere landen, een aantal Russische diplomaten persona non grata.
Vanaf 2025 wordt een aardgasaansluiting algemeen verboden bij nieuwbouw, zowel voor woongebouwen als bij niet-residentiële gebouwen. Sloop-en-heropbouw valt onder 'nieuwbouw' waardoor het verbod ook daarvoor geldt.
De goedkoopste plek om te rijden in Europa is Wit-Rusland . Automobilisten betalen hier slechts €0,66 (het equivalent in roebels) per liter benzine. Het is ook het goedkoopste land in Europa voor diesel, met €0,66 per liter.
Analisten stellen dat het volledig afsluiten van de Russische gasleveringen eerder een kwestie van politieke wil is dan van technische haalbaarheid. De EU zou de winter mogelijk zonder Russisch gas kunnen overleven, maar zou dan de vraag aanzienlijk moeten verlagen en diverse regelgevingsuitdagingen moeten overwinnen.
In 2021 was Nederland nog voor 8,9 procent energie-afhankelijk van Russisch aardgas, in 2024 is dat nog maar 1,6 procent. In totaal was Nederland voor 20,7 procent energie-afhankelijk van Rusland in 2021, nu is dat teruggelopen naar 2,7 procent.
De rol van China is met name opvallend: het land is nu goed voor ongeveer 30% van de Russische export en 35% van de import (tegenover respectievelijk 16% en 30% vóór het begin van de oorlog in 2022). China en India zijn de belangrijkste afnemers van Russische olie geworden – vaak tegen een zeer gunstige prijs.
Nederland is in 2050 een klimaatneutrale samenleving. Dit doel staat in het Klimaatakkoord. Naast dat het goed is voor het klimaat, maakt het ons ook minder afhankelijk van fossiele brandstoffen. Gemeenten en regio's spelen hierin een grote rol door in de gebouwde omgeving van het aardgas af te stappen.
Volgens de Aggregated Gas Storage Inventory (AGSI+)-database van Gas Infrastructure Europe (GIE) bedraagt de bovengrens van de aardgasopslagcapaciteit in de EU ongeveer 1.100 miljoen megawattuur (TWh), voornamelijk verdeeld over Duitsland (22%), Italië (17%), Nederland (13%), Frankrijk (12%), Oostenrijk (9%), Hongarije (6%), Tsjechië, enz.
Het grootste gasveld ligt in Groningen
Het Groningenveld behoort tot de 10 grootste gasvelden ter wereld.
Gasreserves in Rusland
Rusland beschikt over bewezen reserves die overeenkomen met 102,3 keer het jaarlijkse verbruik. Dit betekent dat het land nog ongeveer 102 jaar gasvoorraad heeft (bij het huidige verbruik en exclusief de nog niet bewezen reserves).
Venezuela – 303 miljard vaten
Het land beheert 18% van de wereldwijde reserves, voornamelijk extra zware ruwe olie in de Orinoco-gordel, waarvoor gespecialiseerde raffinage nodig is. Zware ruwe olie wordt doorgaans $15-$20 onder de Brent-benchmark verhandeld vanwege het hoge zwavelgehalte en de complexe verwerkingsvereisten.
Nederland importeert niet direct gas uit Qatar, dat vooral aan Azië levert. Nederland importeert het grootste deel als vloeibaar gas (lng) uit de VS en via pijpleidingen uit Noorwegen.