Nederland krijgt een staatsschuld doordat de Rijksoverheid meer geld uitgeeft aan voorzieningen zoals zorg, onderwijs en defensie dan er binnenkomt via belastingen. Dit tekort wordt gefinancierd door het uitgeven van staatsobligaties aan investeerders. Door vergrijzing en stijgende rentelasten stijgt deze schuld op de langere termijn. Rijksoverheid +2
In slechtere economische tijden dalen tijdelijk de belastinginkomsten. Dan leent het Rijk geld om alsnog alle uitgaven te kunnen doen: de staatsschuld loopt nu op. Dat is de schuld van alleen de Rijksoverheid.
Hong Kong voert de ranglijst aan.
Met een totale schuldenlast van 380% heeft Hongkong de hoogste totale schuld ter wereld. Deze kleine speciale administratieve regio (SAR) van China is sterk ontwikkeld en verstedelijkt en telt ongeveer 7,5 miljoen inwoners.
Het land met de grootste staatsschuld is de Verenigde Staten (in absolute dollars), maar in verhouding tot het Bruto Binnenlands Product (BBP) staat Japan bovenaan, gevolgd door landen als Griekenland. De VS heeft de hoogste absolute schuld (meer dan 37 biljoen dollar in 2025), terwijl Japan meer dan 237% van zijn BBP aan schuld heeft.
Een staatsschuld ontstaat door een opeenstapeling van tekorten, omdat er, jaar na jaar, meer wordt uitgegeven dan er inkomsten (voornamelijk belastingen) zijn. Wanneer een overheid in een jaar dus meer geld uitgeeft dan er binnenkomt, wordt dit het begrotingstekort genoemd.
Griekenland, Italië, Frankrijk, Spanje en België hebben de hoogste schuld, met een schuldquote van meer dan 100%. Luxemburg, Bulgarije en Estland hebben de laagste schuldquote. Handel: de EU is 's werelds grootste exporteur van goederen en diensten. Haar aandeel in de wereldhandel in goederen is ongeveer 14%.
Particuliere investeerders zijn de grootste houders van Amerikaanse staatsobligaties.
De rest wordt beheerd door diverse federale trustfondsen en pensioenprogramma's (7,3 biljoen dollar, oftewel 20,1%) of door het Federal Reserve System (4,6 biljoen dollar, oftewel 12,6%).
Nee, er zijn geen landen zonder staatsschuld. Want dat zou betekenen dat een land helemaal niets zou hebben geleend. Noch bij banken, particulieren, bedrijven of organisaties, noch bij andere staten. Elk land kent wel staatsobligaties.
Als 's werelds grootste gokcentrum heeft de Speciale Administratieve Regio Macau geen schulden, dankzij miljarden aan gokinkomsten en gezonde financiële reserves. Liechtenstein staat op de tweede plaats, met vrijwel geen schulden en als enige land in Europa in de top 10.
Volgens EU-regels mag de staatsschuld hooguit 60 procent zijn en het overheidstekort maximaal 3 procent. Het Nederlandse overheidstekort stijgt van 1,9 procent in 2025 tot 2,7 procent in 2026 en blijft daarmee voldoen aan de norm.
Overheidsschuld - Landenranglijst
Het gemiddelde voor 2024, gebaseerd op 182 landen, was 61,97 procent. De hoogste waarde werd geregistreerd in Soedan: 261,43 procent en de laagste in Brunei : 2,29 procent. De indicator is beschikbaar van 1990 tot 2024. Hieronder staat een grafiek voor alle landen waarvoor gegevens beschikbaar zijn.
De buitenlandse bezittingen aan Amerikaanse staatsobligaties bereikten in november een recordhoogte van 9,4 biljoen dollar , ondanks aanzienlijke verkopen door China en India. De Japanse bezittingen aan Amerikaanse staatsobligaties stegen met 11% op jaarbasis tot 1,2 biljoen dollar, terwijl de Canadese aankopen in dezelfde periode met 27% toenamen tot een totaal van 472 miljard dollar.
Duitsland, Noorwegen, Zuid-Korea, Zweden, Zwitserland, Taiwan en Nieuw-Zeeland zijn allemaal voorbeelden van landen die momenteel een overschot hebben.
Nederland staat met een gemiddeld netto-vermogen van bijna 129.000 euro per persoon op de vierde plek in de ranglijst van rijkste landen ter wereld. De lijst is samengesteld door de Duitse verzekeraar Allianz in het Global Wealth Report over 2020.
Handel en economie
Nederland staat derde in de Europese Unie qua bbp per hoofd van de bevolking met € 50.800 , ruim boven het EU-gemiddelde (€ 38.100). Het land vertegenwoordigt 6,1% van het totale bbp van de EU.
In economisch slechtere tijden neemt over het algemeen de schuldquote toe doordat de overheid minder inkomsten ontvangt en meer uitgeeft. In economisch betere tijden kan de schuld weer dalen als de belastinginkomsten stijgen en uitgaven zoals werkloosheidsuitkeringen dalen.
Zelfs als China zijn leningen zou willen opeisen, is het gebruik van krediet als dwangmiddel ingewikkeld en vaak aan strenge beperkingen onderhevig . Een schuldeiser kan alleen voorwaarden opleggen aan het debiteurland als dat land geen andere opties heeft, maar Amerikaanse staatsobligaties zijn een wijdverspreid en uiterst gewild bezit in de wereldeconomie.
In artikel 2, vierde lid, Grondwet staat dat iedereen het recht heeft om het land te verlaten, “behoudens in de gevallen bij de wet bepaald”. In het geval van belastingschulden, mag er op grond van artikel 22, sub a van de Paspoortwet een paspoort worden geweigerd en vervallen verklaard.
Eind 1834 kon hij het Congres meedelen dat het land in 1835 schuldenvrij zou zijn . Het is de enige keer dat een grote economie zonder enige vorm van schuld heeft gefunctioneerd. Maar het duurde niet lang. De paniek van 1837 brak uit, de economie stortte in en Amerika bezweek aan de langste depressie in zijn geschiedenis.
De top 10 rijkste landen varieert afhankelijk van de meetmethode (nominaal BBP of koopkrachtpariteit/PPP), maar Luxemburg, Zwitserland, Ierland, Singapore en Qatar scoren steevast hoog, vaak gevolgd door de Verenigde Staten, Noorwegen, Denemarken, Australië en Nederland; op basis van koopkracht per hoofd van de bevolking (PPP) zijn landen als Luxembourg, Macao SAR, Ireland, Qatar en Singapore vaak de koplopers (2025/2026).
China bereikte in 2024 een officiële schuldquote van 88,3 procent van het bbp, hoewel experts de werkelijke schuld, inclusief de schuld van lokale overheden, aanzienlijk hoger schatten. India heeft een schuldquote van 57,2 procent, terwijl Zuid-Korea op 46,8 procent staat.
Bijzondere schulden, zoals kinderalimentatie, partneralimentatie en studieleningen , worden niet kwijtgescholden bij een faillissementsaanvraag. Niet alle schulden worden gelijk behandeld. De wet neemt sommige schulden zeer serieus en deze kunnen niet worden kwijtgescholden door een faillissementsaanvraag.
Rente- en schuldendienstkosten
Deze opgebouwde rente wordt jaarlijks toegevoegd aan het Sociale Zekerheidsfonds en daarmee aan de staatsschuld, en zal in de toekomst worden uitgekeerd aan de ontvangers van sociale zekerheidsuitkeringen.
Het gevolg van een hoge schuld is dat een groter deel van de begroting naar rentebetalingen gaat. Daarnaast is het gevolg van een groot begrotingstekort dat het bedrijfsinvesteringen kan verdringen. Aangezien beschikbaar kapitaal naar overheidsleningen gaat.