Overmatige speekselvloed (hypersalivatie) of kwijlen wordt vaak veroorzaakt door neurologische aandoeningen (Parkinson, ALS, beroerte) die slikspieren verzwakken, of door mondgezondheidsproblemen zoals ontstekingen. Andere oorzaken zijn medicijngebruik, zwangerschap, gebitsproblemen, of stress. Het is vaak een gevolg van minder vaak slikken, niet alleen meer productie. Erasmus MC +4
Door een verminderde spierwerking werken de slik- en kauwspieren niet meer zoals ze zouden moeten. Maar de aanmaak van te veel speeksel kan ook door psychologische klachten komen, denk aan: nervositeit, stress of angst. Of door een ontsteking, infectie of ziekte in de mondholte.
Wat is het? Bij overmatige speekselvloed blijft er teveel speeksel in de mond zitten. Dit kan ervoor zorgen dat iemand kan gaan kwijlen. De oorzaak van de overmatige speekselvloed is vaak een neurologische aandoening, zoals een beroerte of de ziekte van Parkinson.
Je krijgt veel speeksel van kauwen (op suikervrije kauwgom, rauwkost), licht zurige dingen (citrus, komkommer), menthol of bij irritatie/infecties in de mond en stress; ook medicijnen, zwangerschap en neurologische aandoeningen kunnen de speekselproductie verhogen. Het lichaam reageert op stimulatie, maar te veel speeksel kan ook wijzen op een medische oorzaak.
Wat wij voor u doen
Traditionele behandelingsopties omvatten dagelijkse orale medicatie om de speekselproductie te verminderen, periodieke injecties met een medicijn genaamd Botox voor een tijdelijke vermindering van de speekselproductie, of diverse open chirurgische ingrepen om sommige speekselklieren te verwijderen of andere van de mond los te koppelen.
Stress, depressie en angst kunnen tijdelijk zorgen voor een verminderde speekselproductie. Ook een tekort aan vitamines kan minder speeksel en ontstoken slijmvliezen veroorzaken. Hormonale veranderingen kunnen de speekselproductie verminderen.
De parotisklieren zijn de grootste speekselklieren. Ze bevinden zich net voor de oren. Het speeksel dat in deze klieren wordt geproduceerd, wordt via een kanaaltje vlakbij de tweede bovenmolair in de mondholte afgevoerd.
Symptomen. De meeste patiënten hebben last van droge ogen, droge mond, droge huid en, bij vrouwen, droge vagina. Naast droogte, ervaren veel patiënten met het syndroom van Sjögren ook vermoeidheid en pijn in spieren en gewrichten (soms invaliderend).
Stress kan ook leiden tot een droge mond, officieel bekend als xerostomie. Dit gebeurt wanneer de speekselklieren niet genoeg speeksel produceren om de mond vochtig te houden. Speeksel speelt een cruciale rol in het gezond houden van de mond door bacteriën weg te spoelen en de tanden te beschermen tegen tandbederf.
Sommige mensen met overmatige speekselproductie lopen een verhoogd risico op het aspireren van speeksel, voedsel of vloeistoffen in hun longen. Dit kan problemen veroorzaken als ze ook last hebben van reflexen zoals hoesten of kokhalzen . Overmatige speekselproductie kan na verloop van tijd ook leiden tot huidbeschadiging rond de kin en lippen.
De ziekte van Pfeiffer wordt veroorzaakt door een virus dat in speeksel zit. Bijna iedereen komt in contact met dit virus, maar de meeste mensen worden er niet ziek van. Wie wél klachten krijgt, is meestal jonger dan 25 jaar. Je kunt het misschien krijgen door te zoenen.
Veelvoorkomende voorbeelden van virussen die uit de mondholte worden geïsoleerd, zijn rotavirus, norovirus, hiv, hepatitis C-virus, herpes simplexvirussen 1 en 2, Epstein-Barr-virus en influenzavirussen . Influenza en verkoudheidsvirussen behoren tot de meest voorkomende virale infecties bij de mens.
Aandoeningen die overmatige speekselproductie kunnen veroorzaken zijn onder andere: hondsdolheid, pellagra ( tekort aan niacine of vitamine B3 ) en gastro-oesofageale refluxziekte, in dergelijke gevallen ook wel waterbrash genoemd (een algemeen gebruikte term), gekenmerkt door een zure vloeistof of vrijwel smaakloos speeksel in de mond.
Wat als ik te veel speeksel heb? Overmatige speekselproductie, of hypersalivatie, is vaak een bijwerking van andere problemen, zoals doorkomende tandjes bij baby's, zwangerschap, mondinfecties, brandend maagzuur en neuromusculaire aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson of een beroerte. Als u het gevoel hebt dat u te veel speeksel produceert, neem dan contact op met uw arts.
Enkele voorbeelden zijn:
De ziekte treft vooral vrouwen (9 vrouwen tegen 1 man), meestal omstreeks de leeftijd van 40-50 jaar. De ziekte duikt bij vrouwen op omstreeks de menopauze, maar de diagnose wordt vaak pas laat gesteld, als gevolg van de weinig specifieke symptomen (droogheid, pijn, vermoeidheid).
Klachten die bij een speekselklierontsteking ontstaan, zijn: zwelling, pijn en een droge mond.
Deze vorm van vermoeidheid geeft je het gevoel alsof je een steile heuvel beklimt, terwijl je eigenlijk gewoon op vlak terrein loopt . Het kan verdwijnen zodra de onderliggende organische aandoening is vastgesteld en behandeld. Schildklierproblemen en bloedarmoede komen vaak voor bij patiënten met het syndroom van Sjögren, maar er kunnen ook veel andere vormen van vermoeidheid bijkomen.
Door een verminderde spierwerking werken de slik- en kauwspieren niet meer zoals ze zouden moeten. Maar de aanmaak van te veel speeksel kan ook door psychologische klachten komen, denk aan: nervositeit, stress of angst. Of door een ontsteking, infectie of ziekte in de mondholte.
De speekselproductie kan worden beïnvloed door verschillende factoren, zoals stress , 11 angst en depressie, 12 leeftijd, 13 eerdere behandelingen of bestralingstherapie bij kanker, 14 medicijnen 5 en enkele andere factoren.
Het is algemeen bekend dat zure en/of koolzuurhoudende voedingsmiddelen en dranken de speekselproductie verhogen en de slikreflex opwekken.
Het eten van friszure producten zorgt voor de aanmaak van dun speeksel. Denk aan producten als ananas, augurk, komkommer, zilveruitjes, appel, tomaat, citroen of sinaasappel.
Momenteel vormen anticholinerge medicijnen de basis van de medicamenteuze behandeling van kwijlen. De gebruikte middelen omvatten propantheline, glycopyrrolaat, benztropine en scopolamine , maar ze zijn niet beperkt tot deze [18].
8 tot 12 glazen water per dag zijn ideaal om de speekselproductie op peil te houden, dus het is een goed idee om er een gewoonte van te maken een waterfles bij je te dragen. Suikervrije vruchtensappen, sportdranken met minder suiker, sodawater en kruidenthee met citroen zijn goede alternatieven als je echt geen zin meer hebt om water te drinken.