Als je te veel ijzer in je bloed hebt, bijvoorbeeld door ijzerstapelingsziekte, is het goed om ijzerarm te eten. Vermijd voedsel waar veel ijzer in zit, bijvoorbeeld rood vlees en neem bij je maaltijd geen vruchtensap, of fruit met veel vitamine C.
Een halve liter bloed bevat 200 tot 250 mg ijzer in de vorm van hemoglobine (de rode bloedkleurstof). Bij de meeste patiënten tappen we elke week 500 ml bloed af. Om één gram ijzer uit het lichaam te verwijderen zijn dus 4 tot 5 aderlatingen nodig. In het beenmerg worden de bloedcellen weer vlot aangemaakt.
Om hemochromatose te behandelen, wordt het overtollige ijzer uit het lichaam verwijderd. Bij de erfelijke vorm is aderlating de veiligste en meest doeltreffende behandeling. Eén keer per week wordt 500 ml bloed afgenomen tot de waardes in het bloed aanvaardbaar zijn. Dat kan twee tot drie jaar duren.
Granen, bonen, noten en zaden bevatten fytaten, en die stoffen verminderen de ijzeropname. Wie veel bonen, noten en volkorenproducten eet verkleint de hoeveelheid non-heem ijzer die door het lichaam wordt opgenomen.
Eet weinig rood vlees.En neem geen fruit of vruchtensap met vitamine C bij de maaltijd.Drink liever geen alcohol. Uw familieleden krijgen het advies te laten onderzoeken of zij ook ijzerstapeling hebben.
Vermijd ontbijtgranen die zijn "verrijkt" met extra ijzer . Vermijd het nemen van ijzer- en vitamine C-supplementen - deze kunnen schadelijk zijn voor mensen met een hoog ijzergehalte. Wees voorzichtig met het eten van rauwe oesters en mosselen - deze kunnen een soort bacteriën bevatten die ernstige infecties kunnen veroorzaken bij mensen met een hoog ijzergehalte.
IJzer verlaagt de koperopname en vice versa. Vitamine C verhoogt de ijzeropname in doseringen vanaf 200 mg vitamine C (als ascorbinezuur). Vitamine C-status is niet alleen belangrijk voor de intestinale ijzeropname, maar ook voor de cellulaire ijzeropname en –stofwisseling. Calcium kan de ijzerabsorptie verlagen.
Bij hemochromatose (ijzerstapeling) is sprake van teveel ijzer in het lichaam. Dit kan het gevolg zijn van bijvoorbeeld inname van grote hoeveelheden ijzersupplementen, bepaalde vormen van bloedarmoede of veelvuldige bloedtransfusies. Deze vormen noemt men secundaire hemochromatose.
Tekort aan ijzer
Bij vrouwen die niet meer menstrueren en bij mannen komt het ijzertekort vaak door chronisch bloedverlies uit de maag of darm, bijvoorbeeld bij een maagzweer, middenrifbreuk, poliepen of een ontsteking. Soms ontstaat er een tekort door onvoldoende ijzer uit voeding.
IJzerstapeling die wordt vermoed na een anamnese en lichamelijk onderzoek kan over het algemeen worden vastgesteld met goedkope, niet-invasieve bloedtesten. Serumijzergehaltes zijn niet aangegeven. Serumferritine >300 ng/ml bij mannen en groter dan 150 tot 200 ng/ml bij menstruerende vrouwen kan duiden op ijzerstapeling.
Polyfenolen zitten in (rode) wijn, koffie en groene- en zwarte thee. Deze polyfenolen belemmeren de ijzeropname. Drink thee en koffie daarom vooral buiten je maaltijdmomenten om of kies bijvoorbeeld voor gemberthee, citroenthee of kruidenthee tijdens de maaltijd.
Eet regelmatig vlees(waren). Vooral rund- of lamsvlees bevatten veel ijzer. Kies bij voorkeur vleesvervangers die ijzer bevatten, zoals ei, peulvruchten (zoals bruine bonen en linzen), tofu, tempé, noten, pinda's, pitten of kies voor kant-en-klare vleesvervangers. Gebruik volkorenbrood, volkorenpasta.
Welk drinken bevat veel ijzer? Als we het over ijzer hebben, hebben we het vooral over ijzerhoudende voeding. Toch kan drinken ook ijzer bevatten. Dranken waar ijzer in zit, zijn bijvoorbeeld pruimensap, groene sapjes met biet of smoothies met ingrediënten als framboos, cashewnoten en spinazie.
Voor de behandeling van bloedarmoede is de aanbevolen dosis uitgedrukt als ferrosulfaat 300 mg om de 12 uur en kan worden verhoogd tot 300 mg om de 6 uur (gewone tabletten) of 250 mg dagelijks of om de 12 uur (tabletten met verlengde afgifte). De dosis voor het voorkomen van ijzergebreksanemie is 300 mg eenmaal daags ferrosulfaat.
Tomaten zijn verzadigd met vitamine C, zink, calcium en ijzer, maar belangrijker nog is dat tomaten zeer rijk zijn aan lycopeen. Deze stof heeft bewezen te werken tegen kanker. Voor het sterkste resultaat is tomatensaus zelfs nog gezonder dan verse tomaten.
Wellicht vraag je je af of bloed dan ook smaakt en ruikt naar ijzer? Omdat ijzer deel uitmaakt van bloed kan dit dus. Voor mannen is een ijzerwaarde tussen de 14 en 35 micromol per liter normaal, voor vrouwen is het normaal om tussen de 10 en 25 micromol per liter ijzer in het bloed te hebben.
Vooral bessensoorten, bramen, frambozen en abrikozen. Ook dranken gemaakt van deze fruitsoorten zijn rijk aan ijzer. Vooral abrikozen, vijgen en tutti-frutti. Vooral amandelen, cashewnoten, hazelnoten, paranoten, walnoten en studentenhaver.
Drink liever geen melk(producten), koffie en zwarte thee bij de maaltijd. Dat kan de opname van ijzer namelijk remmen. Foliumzuur zit vooral in: ■ asperges; ■ spinazie; ■ volkoren producten; ■ peulvruchten. Vitamine B12 zit uitsluitend in dierlijk voedsel, zoals vlees, vis en melkproducten.
Alcohol kan invloed hebben op de natuurlijke afweerreactie van het lichaam tegen ROS. Alcohol verandert bepaalde metalen in het lichaam, zoals ijzer. Hierdoor kan er meer ROS aangemaakt worden. Alcohol zorgt voor een afname van bepaalde stoffen (zogenaamde antioxidanten) die ROS juist kunnen opruimen.
Swinkels: “We zagen ook dat de lever tot 48 uur na het slikken van een ijzertablet meer hepcidine afgaf aan het bloed. Die hogere hepcidine-concentraties in het bloed beperken ongeveer twee dagen lang het inbouwen van ijzer in de rode bloedcel.
Zuivelproducten zoals melk, kaas en yoghurt bevatten weinig ijzer. Ze kunnen ook de ijzeropname in pillen en voedingsmiddelen die tegelijkertijd worden ingenomen, verminderen.
Zo doen hemochromatosepatiënten er verstandig aan rood vlees en orgaanvlees te laten staan, evenals alcohol.Fruit en dranken met vitamine C kunnen zij het beste tussen de maaltijden door eten en drinken.
Uit dat onderzoek bleek dat een hogere inname van antioxidanten, vitaminen, ijzerchelerende voedingsstoffen en meervoudig onverzadigde vetzuren verband hield met lagere ijzergehaltes in de hersenen en een beter werkgeheugen.