De Hoge Raad doet zaken in cassatie af door het beroep te verwerpen (uitspraak blijft staan), de uitspraak te vernietigen en de zaak terug te verwijzen naar een gerechtshof, of de zaak zelf definitief af te doen. Dit gebeurt op basis van een juridische toetsing, niet op basis van de feiten. Hoge Raad +3
De Hoge Raad is cassatierechter. Dat wil zeggen: een hoogste rechter die niet alle aspecten van een zaak kan beoordelen, maar alleen kan nagaan of de feitenrechter (een rechtbank of een gerechtshof) het recht juist heeft toegepast en of deze de regels voor de procedure goed heeft gevolgd.
Conclusies zijn belangrijke zwaarwegende adviezen aan de Hoge Raad maar ze zijn niet bindend. De Hoge Raad is vrij het advies al dan niet te volgen.
In strafzaken is de gemiddelde doorlooptijd ongeveer 250 kalenderdagen. Dat is de tijd die verstrijkt tussen de datum waarop het strafdossier van het gerechtshof is ontvangen en de datum van uitspraak. Informatie over het jaarlijks aantal ingekomen en afgedane zaken is te vinden in het Jaarverslag van de Hoge Raad.
Wat is herziening? Herziening is een buitengewoon rechtsmiddel tegen onherroepelijke veroordelingen in strafzaken, ook wel revisie genoemd. Herziening kan in uitzonderlijke gevallen bij de Hoge Raad worden aangevraagd. Als de Hoge Raad een verzoek tot herziening gegrond verklaart, wordt de rechtszaak opnieuw gedaan.
Deze conclusie is een (niet-bindend) advies aan de Hoge Raad over de zaak en volgt doorgaans na zo'n vijf à zes maanden. Daarop kan nog binnen twee weken met een zogenaamde 'Borgersbrief' worden gereageerd. De uitspraak van de Hoge Raad volgt normaliter weer drie of vier maanden later.
Nadelen (appel)
– De gerechtshoven staan onder enorme werkdruk. Sommige partijen moeten maanden/jaren wachten op de beslissing van het hof (het arrest). – Als je wederpartij (ook) in hoger beroep gaat kan de uitkomst slechter voor je uitpakken (dan het vonnis van de rechtbank).
De Hoge Raad: hoogste rechter in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken.
Het Hooggerechtshof hanteert zijn eigen regels. Volgens deze regels moeten vier van de negen rechters stemmen om een zaak in behandeling te nemen . Vijf van de negen rechters moeten stemmen om een schorsing te verlenen, bijvoorbeeld een schorsing van de executie in een zaak met de doodstraf.
Zo (bijvoorbeeld) schrijft de Hoge Raad in voornoemd arrest: „Zoals volgt uit het arrest HR 17 januari 2003, ECLI:NL:HR:2003:AF0168, NJ 2004/281 {…}”.
De uitspraken van de Hoge Raad bieden lagere rechters en gerechtshoven handvaten voor uitspraken in de toekomst. Wanneer de Hoge Raad in de cassatierechtspraak een zaak opnieuw bekijkt, verricht deze geen nieuw onderzoek. Er wordt alleen gekeken of het recht goed is toegepast en of de procedures juist zijn gevolgd.
Bent u het niet eens met de uitspraak in hoger beroep? U kunt dan mogelijk in cassatie gaan bij de Hoge Raad. Dit kan als er sprake is van verkeerde toepassing van het recht of van rechtsongelijkheid. In cassatie gaat de Hoge Raad uit van de feiten zoals het Hof deze heeft vastgesteld.
Wat is een raadsheer? Rechter bij het gerechtshof of de Hoge Raad. Ook een vrouwelijke raadsheer wordt raadsheer genoemd, want met een raadsvrouw/raadsman wordt een advocaat bedoeld.
Rechterlijke macht
De rechtspraak in civiele en strafrechtelijk zaken werkt zo, dat er eerst een uitspraak wordt gedaan door de rechtbank, vervolgens hoger beroep open staat bij het Gerechtshof en dan cassatie bij de Hoge Raad.
De uitspraak in de zaak Scott v. Sandford , door veel rechtsgeleerden beschouwd als de slechtste uitspraak ooit van het Hooggerechtshof, werd teruggedraaid door het 13e en 14e amendement op de Grondwet, die de slavernij afschaften en alle in de Verenigde Staten geboren personen tot burgers van de Verenigde Staten verklaarden.
De partij die door de rechter in het ongelijk is gesteld, kan zich tot de Hoge Raad wenden om een voor haar gunstiger uitkomst te bereiken. Dit is individuele rechtsbescherming. Deze rechtsbeschermende functie van de Hoge Raad heeft geen betrekking op alle fouten van rechters.
De tijd die nodig is om een uitspraak af te ronden, hangt af van verschillende factoren, waaronder de mate van verdeeldheid onder de rechters, welke rechter de uitspraak schrijft en de agenda van het hof. Doorgaans zijn alle zaken beslist voordat het hof eind juni of begin juli met zomerreces gaat .
Welke uitspraken kan de Hoge Raad doen? De Hoge Raad kan het cassatieberoep verwerpen of de bestreden uitspraak vernietigen. Na vernietiging volgt meestal verwijzing van de zaak naar de feitenrechter om opnieuw berecht te worden. Soms kan de Hoge Raad de zaak ook zelf afdoen.
De bekendste bevoegdheid van het Hooggerechtshof is de rechterlijke toetsing , oftewel de mogelijkheid voor het Hof om een wetgevende of uitvoerende handeling in strijd met de Grondwet te verklaren. Deze bevoegdheid is echter niet terug te vinden in de tekst van de Grondwet zelf.
Ontvangst van de stukken door de Hoge Raad
Dat moet zo spoedig mogelijk gebeuren, maar in de praktijk duurt dat vaak enkele maanden. Van de Hoge Raad ontvangen u en uw advocaat een brief als uw strafdossier bij de Hoge Raad is binnengekomen.
Het Gerechtshof kijkt kritisch naar partijen die in appel plotseling met geheel nieuwe juridische gronden komen die zij eerder hadden kunnen aanvoeren. Desondanks staat het u vrij om uw eerdere stellingen te verduidelijken of te verfijnen. Statistisch gezien slaagt ongeveer 35% van de hoger beroepen volledig.
Een hoger beroep is alleen succesvol als er een geldige juridische grondslag is om de beslissing van de rechtbank aan te vechten . Het is niet voldoende om simpelweg ontevreden te zijn met de uitkomst. Uw advocaat moet aantonen dat er tijdens het proces een significante fout is gemaakt die de uitkomst heeft beïnvloed.
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft besloten om geen hoger beroep in te stellen tegen het vonnis van de rechtbank Midden-Nederland van 4 december jl. Het OM verwacht dat er een zeer kleine kans is dat het Hof, bij de behandeling van de zaak in hoger beroep, wel tot een veroordeling zou komen.