ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) kenmerkt zich door een combinatie van aanhoudende concentratieproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit. Signalen zijn onder meer snel afgeleid zijn, chaos in denken en organiseren, innerlijke onrust (of fysieke druk), impulsief handelen, vergeetachtigheid en moeite met tijdsbeheer. Parnassia Groep +4
10 veelvoorkomende ADHD-kenmerken zijn: snel afgeleid zijn, concentratieproblemen, hyperactiviteit (niet stil kunnen zitten, onrust), impulsiviteit (doen voor denken), moeite met organiseren/plannen, vergaderechtig/dingen kwijtraken, emotionele uitbarstingen, moeite met afmaken van taken, dagdromen en vergeten van afspraken/taken. Deze symptomen uiten zich in drie hoofdcategorieën: aandachtstekort, hyperactiviteit en impulsiviteit, met grote individuele verschillen.
Mensen met ADHD kunnen slecht tegen overprikkeling (te veel prikkels), onrust (zowel innerlijk als uiterlijk), impulsiviteit (onbesuisd handelen), concentratieproblemen, moeite met plannen en organiseren, slecht omgaan met tijd, en emotionele instabiliteit (zoals intense gevoelens, stemmingswisselingen en faalangst). Ook kritiek en het gevoel dom of lui te zijn, terwijl ze harder werken, zijn lastig.
De 3 belangrijkste kenmerken van ADHD zijn onoplettendheid (moeite met concentratie, snel afgeleid), hyperactiviteit (druk, onrustig, moeite met stilzitten) en impulsiviteit (snel handelen, niet nadenken, anderen onderbreken), die langdurig en in verschillende situaties aanwezig zijn.
Dit zijn de belangrijkste dingen die je merkt bij ADHD:
Gedragskenmerken van ADHD omvatten drie hoofdgebieden: onoplettendheid (concentratieproblemen, snel afgeleid, moeite met plannen), hyperactiviteit (druk, rusteloos, friemelen, veel praten) en impulsiviteit (snel reageren, niet nadenken, moeite met wachten). Deze kunnen zich op verschillende manieren uiten, zoals bij het meest voorkomende 'gecombineerde beeld', of bij het 'onoplettende beeld' (voorheen ADD) waarbij vooral focus en organisatie lastig zijn.
ADHD kan leiden tot levenslange problemen met concentratie, moeite met organiseren, stemmingswisselingen, hyperactief of overbeweeglijk zijn en impulsiviteit.
Kinderen met ADHD kunnen vaak intens genieten. Kinderen met ADHD zijn vaak creatief, verzinnen de meest geweldige verhalen en kunnen helemaal opgaan in een spel. Het empathisch vermogen van kinderen met ADHD is vaak goed ontwikkeld, het zijn vaak lieve en betrokken kinderen.
Meestal zijn de kenmerken al in de leeftijd tussen 2 en 6 jaar te herkennen, maar wordt de stoornis vaak pas na de leeftijd van 6 jaar erkend. Iemand met ADHD vertoont het hele leven het gedrag dat hieruit voortkomt, dus ook op volwassen leeftijd. Wel wordt het op den duur beter hanteerbaar.
Niet iedereen met ADHD is altijd druk, ongeconcentreerd of impulsief. Sommigen zijn juist erg dromerig en vallen minder op. Deze diagnose krijg je niet zomaar. Er zijn namelijk verschillende kenmerken waaraan je moet voldoen.
Omgaan met anderen kan lastig zijn als je ADHD hebt. Omdat je snel afgeleid bent, lijkt het bijvoorbeeld of je niet luistert. Of je praat steeds door iemand heen. Als mensen niet snappen dat dat door je ADHD komt, vinden ze het moeilijk om met je om te gaan.
Het meest typerende verschil tussen iemand met ADHD en ADD is het hyperactieve gedrag. Als je ADD hebt, dan kom je vaak rustig en dromerig over, in tegenstelling tot iemand met ADHD. Maar jouw hoofd zit echter wel vol met gedachten en ook jij hebt last van concentratieproblemen.
Hoe kan ik iemand met ADHD helpen?
Menselijke verbondenheid vormt de basis van emotioneel welzijn. Voor mensen met ADHD kan het aangaan van hechte banden met familie, vrienden en de gemeenschap gevoelens van isolatie tegengaan en het zelfvertrouwen versterken. Familiebanden versterken: onderneem regelmatig zinvolle activiteiten met familieleden.
De hersenen zijn bij mensen met ADHD in bepaalde gebieden onderactief. Dit kan ertoe leiden dat je je moeilijk kunt concentreren en snel afgeleid raakt. Je kunt ook impulsief gedrag vertonen. Vaak ben je lichamelijk overactief of onrustig (hyperactiviteit).
Deskundigen – en veel ouders – dachten vroeger dat ADHD slechts in ongeveer de helft van de gevallen aanhoudt tot in de tienerjaren en de volwassenheid. Recenter onderzoek wijst echter uit dat ADHD en de bijbehorende symptomen meestal aanhouden, zelfs nadat kinderen volwassen zijn geworden. Soms verdwijnen ADHD-symptomen en komen ze later weer terug, of veranderen ze in de loop van de tijd.
Uit onderzoek blijkt dat je een vergrote kans hebt op het hebben van ADHD als een van jouw ouders het ook heeft. Helaas is nog niet duidelijk welke genen bepalend zijn voor ADHD. In welke mate je last hebt of krijgt van ADHD kenmerken wordt mede bepaald door omgevingsfactoren.
Mensen met ADHD leven gemiddeld korter dan de algemene bevolking. Dat blijkt uit een recente studie in het British Journal of Psychiatry, waarin wordt aangetoond dat mannen met ADHD gemiddeld 6,8 jaar en vrouwen zelfs 8,6 jaar korter leven.
Minder bekende ADHD-symptomen zijn onder andere tijdsvblindheid (moeite met inschatten van tijd), emotionele overgevoeligheid (snel boos/angstig, stemmingswisselingen), innerlijke onrust (hyperactiviteit zonder veel beweging), zwakke executieve functies (planning, werkgeheugen), slaapproblemen en bij vrouwen specifieke hormonale stemmingswisselingen. Veelvoorkomend is ook moeite met het onderscheiden van hoofd- en bijzaken, sociale onhandigheid en onopvallende hyperactiviteit (zoals friemelen).
Dit creatieve denken stelt hen in staat om onconventionele oplossingen te vinden en verbanden te leggen die anderen mogelijk over het hoofd zien, waardoor ze bijzonder waardevol zijn in vakgebieden als ontwerp, schrijven, ondernemerschap en de podiumkunsten [1][4]. Naast creativiteit blinken veel mensen met ADHD ook uit in sport.
Er zijn drie subtypes ADHD: het onoplettende type (voorheen ADD, gekenmerkt door concentratieproblemen), het hyperactieve/impulsieve type (druk en ongeremd gedrag) en het gecombineerde type, waarbij zowel onoplettendheid als hyperactiviteit/impulsiviteit aanwezig zijn, wat het meest voorkomt.
De 20-minutenregel
Neem je voor om precies 20 minuten aan een taak te werken . Niet om hem af te maken, maar om eraan te beginnen en er die tijd mee bezig te blijven. Hoe je dit toepast: Zet een timer op 20 minuten. Geef jezelf expliciet toestemming om te stoppen wanneer de timer afgaat.
Rejection sensitive dysphoria is een extreme angst voor afwijzingen of kritiek. Het komt vaak voor bij (onbehandelde) ADHD'ers.
(2021) toonde aan dat ongediagnosticeerde ADHD significant verband hield met een lager zelfbeeld, meer depressie, meer emotionele symptomen en een groter risico op zelfbeschadiging .
ADHD staat niet voor 'stout' zijn.
Maar kinderen en jongeren met ADHD hebben door hun problematiek een verhoogde kans op het ontwikkelen van gedragsproblemen en -stoornissen (ongehoorzaamheid, opstandigheid, opvliegendheid en later ook vaker antisociale moeilijkheden of verslavingsproblemen).