Een narcist (narcistische persoonlijkheidsstoornis) kenmerkt zich door een overdreven gevoel van eigenwaarde, een constante behoefte aan bewondering en een gebrek aan inlevingsvermogen. Ze zijn vaak charmant, maar manipulatief, egocentrisch, arrogant en kunnen slecht tegen kritiek. Ze voelen zich verheven boven anderen en buiten mensen vaak uit voor eigen gewin. Parnassia Groep +7
Kenmerken van narcisme
Narcisten gebruiken vaak zinnen om te manipuleren, de schuld af te schuiven en het slachtoffer te devalueren, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Ik deed het alleen maar omdat jij me zo boos maakte," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je bent jaloers," "Zonder mij red je het niet," "Iedereen vindt dat jij overdrijft," "Je maakt alles zo ingewikkeld," en "Je bent nergens goed voor". Deze zinnen zijn bedoeld om de realiteit te verdraaien (gaslighting), het zelfvertrouwen te breken en de ander afhankelijk te maken.
Kenmerken van narcisme zijn een overdreven gevoel van eigen belangrijkheid, behoefte aan bewondering, fantaseren over succes, gebrek aan empathie, jaloezie, manipulatie en onrealistische verwachtingen van anderen, vaak vermomd door charme maar met een diepe onzekerheid. Men voelt zich uniek en verheven, maar ook snel gekrenkt en is obsessief bezig met het eigen uiterlijk en prestaties, terwijl men anderen gebruikt om doelen te bereiken.
Narcisme kenmerken
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne/kwaadaardig, en soms altruïstisch/filantropisch onderscheiden; deze typen variëren van arrogant en dominant (grandioos) tot subtiel en slachtofferig (kwetsbaar) en zelfs destructief (maligne), waarbij allen een diepgewortelde behoefte aan bewondering en validatie hebben.
De zwakke plekken van een narcist zijn hun diepgewortelde onzekerheid, een extreem kwetsbaar ego dat afhankelijk is van externe validatie, een gebrek aan echte empathie, de angst voor schaamte en kritiek, en de onmacht om met de realiteit om te gaan, wat leidt tot een constante behoefte aan 'narcistische voeding' (aandacht, bewondering). Ze kunnen niet goed tegen 'nee' en grenzen, en hun fantasiewereld botst vaak met de werkelijkheid, waardoor ze anderen beschadigen om zichzelf beter te voelen.
Experts onderscheiden vijf hoofdtypen narcisme: openlijk, verborgen, gemeenschappelijk, antagonistisch en kwaadaardig narcisme . Al deze typen kunnen van invloed zijn op hoe je jezelf ziet en hoe je met anderen omgaat. Behandeling van narcisme kan lastig zijn, omdat veel mensen die eraan lijden niet per se de behoefte voelen om te veranderen.
Narcisten kunnen niet tegen kritiek, ze hebben behoefte aan bewondering en maken gebruik van andere mensen om er zelf beter van te worden. Er is een groot verschil tussen iemand die narcistische trekjes vertoont en iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis.
Narcisten hebben de neiging zichzelf te verheffen door anderen, inclusief hun partners, te kleineren . Dit gedrag kan zich uiten in kleinerende opmerkingen, het ongunstig vergelijken van anderen met anderen, of het afwijzen van je prestaties en inspanningen. Het is een manier voor hen om een gevoel van superioriteit en controle in de relatie te behouden.
Je maakt je excuses en probeert een oplossing te bedenken. De narcist explodeert: Hij of zij begint te schreeuwen dat je altijd egoïstisch bent, niets geeft om de relatie en hem of haar opzettelijk negeert. De boosheid lijkt veel te groot voor wat er daadwerkelijk gebeurd is.
Een narcist gedraagt zich vaak charmant en zelfverzekerd, maar heeft een diepgewortelde onzekerheid en een enorme behoefte aan bewondering, weinig empathie, een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid en een gebrek aan inlevingsvermogen, terwijl ze anderen manipuleren en gebruiken om hun eigen doelen te bereiken, en slecht reageren op kritiek met woede of verontwaardiging.
Ja hoor, een narcist kan perfect 'sorry' zeggen. Maar dat doet hij niet omdat hij schuldgevoelens heeft om hoe hij jou heeft behandeld. Als een narcist 'sorry' zegt of zich verontschuldigt dan doet hij dat louter en alleen uit eigenbelang.
Een voorbeeld daarvan is negeren.
Narcisten willen zich graag belangrijk voelen. Je kunt je wel voorstellen wat er gebeurt als de buitenwereld hem dan negeert. Diep van binnen raakt dit de kern van zijn probleem. Hij raakt de controle over anderen kwijt en voelt zich in het diepst van zijn ziel ontzettend klein.
Een stille narcist (verborgen narcist) kenmerkt zich door overgevoeligheid, passief-agressief gedrag, en een innerlijk gevoel van superioriteit, verpakt in bescheidenheid. Ze gebruiken subtiele manipulatie, slachtoffergedrag, en stilte als machtsmiddel, voelen zich vaak onbegrepen en creëren onpersoonlijke, maar aantrekkelijke relaties. Ze zijn meesters in het oproepen van schuldgevoel en het saboteren van anderen, hoewel het pas later duidelijk wordt.
Narcisten liegen en bedriegen.
Omdat hun zelfbeeld gebaseerd is op externe bevestiging, gaan ze vaak vreemd. Narcisten liegen vaak en gebruiken gaslighting om het zelfvertrouwen van hun partner te ondermijnen, waardoor je aan je eigen geestelijke gezondheid en je perceptie van de gebeurtenissen gaat twijfelen. Dit is een vorm van emotioneel misbruik.
Narcisten bieden nooit oprecht hun excuses aan voor hun fouten en erkennen deze ook niet . Door hun superioriteitsgevoel zijn ze ervan overtuigd dat ze nooit iets verkeerd doen. Ze geloven altijd dat anderen minderwaardig zijn en schuiven de schuld op anderen af, zelfs als het hun eigen fout is.
Narcisten zijn angstig om ontmaskerd te worden voor wie ze echt zijn. Dit behelzen eerder gemaakte slachtoffers die de manipulatietechnieken van de narcist doorprikken en achter hun valse masker kunnen kijken. Bovendien vreest de narcist dat slachtoffers hun zorgvuldig opgebouwde image aan de buitenwereld openbaren.
De lach van een narcist is heel duidelijk niet verbonden met de ogen. In zijn ogen zie je geen schittering. Hoe groot zijn glimlach ook is of hoe hard hij ook lacht, zijn ogen blijven er koud uitzien. Omdat een narcist zijn gezichtsspieren niet gebruikt, blijven ook de bekende kraaienpootjes uit.
Een narcist voelt zich tot jou aangetrokken om deze redenen: Je hebt een hoog inlevingsvermogen. Je begrijpt de gevoelens van de ander goed. Je hebt een sterk inlevingsvermogen en je kunt meeleven met de ander.
Er bestaan veel vormen van narcisme, maar de drie bekendste zijn verborgen, openlijke en kwaadaardige narcisme .
Narcisme komt vaker voor in sommige beroepen. Deze beroepen zijn: politiek, onderwijs, religie, bedrijfsmanagement, geneeskunde, leger, wetshandhavingsinstanties, showbusiness en sport. Bovendien zijn sociale media kanalen waarop narcisme vaak voorkomt.
Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis houden weinig rekening met anderen. Ze kunnen zich niet zo goed in een ander inleven en gebruiken andere mensen vooral voor hun eigen doelen. Ze hebben een grote behoefte aan bewondering en reageren doorgaans met woede op elke vorm van kritiek of afwijzing.
Seks met een narcist is vaak een machtsspel dat draait om controle, bewondering en eigen bevrediging, niet om echte intimiteit; het kan in het begin extreem gepassioneerd lijken ("love bombing") maar wordt eenzijdig en manipulatief, waarbij de partner zich genegeerd, gebruikt of gekwetst voelt, omdat empathie ontbreekt en de narcist lof verwacht voor zijn "prestaties". De seksuele interactie is een middel tot bevoorrading, en kan variëren van agressief tot het volledig onthouden van seks, afhankelijk van de behoefte aan controle.
Narcisten houden van ruzie maken. Ze zullen je porren, uitlokken en provoceren. Als je niet hapt vinden ze dat frustrerend, omdat hun behoefte niet bevredigd wordt. Na een tijdje zullen ze boos worden, dan verveeld raken en uiteindelijk laten ze het los (in ieder geval met jou).