De 3 C's van angst, vaak gebruikt in therapeutische contexten zoals cognitieve gedragstherapie (CGT) om welzijn te bevorderen, staan voor:
Vanuit de oertijd kent jouw lichaam 3 reacties om met gevaarlijke situaties om te gaan. Vluchten, vechten of bevriezen. (flight, fight or freeze). Dit zijn de 3 natuurlijke reacties van een mens en zijn het antwoord op dreigend gevaar.
De top 5 grootste angsten varieert, maar vaak genoemde angsten zijn spinnen (arachnofobie), hoogtevrees, sociale angst (sociale fobie), dieren (slangen, honden) en specifieke situaties zoals kleine ruimtes (claustrofobie), vliegen, de tandarts en alleen thuis zijn (donker). Algemeen psychologisch gezien zijn er ook diepere angsten zoals verlies van identiteit, betekenis, autonomie, en angst voor de dood.
Met cognitieve therapie leer je jouw gedachten en overtuigingen die samenhangen met de angst kritisch te bekijken en te bevragen. Met lichaamsgerichte oefeningen kun je leren je angst toe te laten en te verdragen.
Wanneer je een primaire emotie ervaart, zoals angst of vreugde, komt dit voort uit een diepgewortelde reactie op je omgeving. Deze emoties zijn niet alleen signalen van wat er gebeurt, maar ook uitnodigingen om naar binnen te kijken.
Vijf van de meest voorkomende fobieën zijn arachnofobie (angst voor spinnen), ophidiophobia (angst voor slangen), glossophobia (angst om in het openbaar te spreken), acrophobia (angst voor hoogtes) en sociale fobie (angst voor sociale interacties).
Basis-emoties: de 4 B's
Bij angst zijn er vaak verstoringen in de balans van neurotransmitters zoals een tekort aan de kalmerende stof GABA en het stemmingregulerende serotonine, terwijl stresshormonen als adrenaline en cortisol juist teveel aanwezig kunnen zijn, waardoor je lichaam in een vecht-of-vlucht-modus schiet. Ook een disbalans in dopamine speelt een rol, waarbij het beloningssysteem minder goed werkt.
Benzodiazepinen (ook wel kalmeringsmiddelen genoemd) zijn de meest voorgeschreven medicijnen tegen angst. Geneesmiddelen zoals Xanax (alprazolam), Klonopin (clonazepam), Valium (diazepam) en Ativan (lorazepam) werken snel en geven doorgaans binnen 30 minuten tot een uur verlichting.
Adviezen om je goed te blijven voelen als je last hebt van angst
Ga in een comfortabele houding zitten of liggen en adem rustig in en uit. Concentreer je op de sensaties die je ervaart in je lichaam. Merk ook op welke gedachten er opkomen. Probeer er niet tegen te vechten en duw de angst niet weg, maar laat het gebeuren en probeer het te verdragen.
Angst ontstaat bij de dreiging van schade, of die nu fysiek, emotioneel of psychisch van aard is, reëel of ingebeeld . Hoewel angst traditioneel als een 'negatieve' emotie wordt beschouwd, speelt ze in feite een belangrijke rol in onze veiligheid, omdat ze ons mobiliseert om met potentieel gevaar om te gaan.
Tien ongebruikelijke fobieën
Wanneer je chronisch angstig bent, staat je lichaam continu in een staat van alertheid, wat verschillende orgaansystemen belast. Dit kan leiden tot fysieke klachten zoals hoofdpijn, spierspanning, hartkloppingen, spijsverteringsproblemen en een verzwakt immuunsysteem.
Binnenin het alarmsysteem van de hersenen
Angst begint diep in de hersenen. De amygdala, gelegen in de temporale kwab, fungeert als alarmsysteem. Het detecteert bedreigingen en geeft signalen af aan gebieden zoals de hypothalamus en de hersenstam om het lichaam te activeren, wat kan leiden tot een versnelde hartslag, snellere ademhaling of een schrikreactie.
Je lichaam is "op" als je een combinatie merkt van extreme vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, lusteloosheid, slaapstoornissen en fysieke klachten zoals hoofdpijn en gespannen spieren, wat duidt op overbelasting door stress, oftewel een burn-out. Het voelt alsof je mentaal en fysiek volledig uitgeput bent en niet meer kunt, met een 'vol' hoofd en een kort lontje, waarbij zelfs kleine dingen je te veel worden.
Beweeg je lichaam
Lichaamsbeweging, zoals wandelen of lichte rek- en strekoefeningen, kan angst snel verminderen door de aanmaak van endorfine. Zelfs een korte beweging kan al een verschil maken.
Van deze middelen was fluoxetine het meest effectief: het middel gaf bij 62,9 procent van de patiënten een vermindering van 50 procent op de Hamilton Anxiety Scale. Daarmee was de SSRI de meest effectieve angstremmer, op afstand gevolgd door lorazepam.
Vitamine B12 en andere B-vitamines spelen een rol bij de aanmaak van stoffen in de hersenen die de stemming en andere hersenfuncties beïnvloeden. Een tekort aan vitamine B12, andere B-vitamines en foliumzuur kan verband houden met depressie. Een tekort aan een vitamine, ook wel vitaminegebrek genoemd, kan ontstaan door een onevenwichtige voeding.
Hier zijn enkele voorbeelden van organen en hun bijbehorende emoties: Lever: Boosheid en frustratie. Hart: Vreugde, maar bij disbalans ook overmatige opwinding of angst. Milt: Piekeren en zorgen.
Niet gebruiken als je een medicijn tegen angst slikt
pijnstillers zoals ibuprofen , naproxen en diclofenac ( paracetamol mag wel)
Angst voelt als een verkramping. Je voelt je slap of verdoofd. Je voelt je duizelig of je ervaart hartkloppingen. Je gaat beven of trillen.
Achter boosheid zitten vaak diepere, kwetsbaardere emoties zoals verdriet, angst, machteloosheid, schaamte, of onzekerheid. Boosheid is dan een 'secundaire' emotie die dient als een afleiding of schild voor deze pijnlijkere 'primaire' gevoelens, en het is een signaal dat er iets misgaat, zoals een overschreden grens, onrecht, of onvervulde behoefte.
Een G-schema is een hulpmiddel om een verband te leggen tussen wat je denkt, doet en voelt. Het schema bestaat uit vijf G's, namelijk Gebeurtenis, Gedachten, Gevoel, Gedrag en Gevolg.
Maar al met al zijn dat de vijf belangrijkste emoties: vreugde, verdriet, angst, woede en walging, en waarom ze nuttig voor ons zijn.