Het gaat om: zelfvertrouwen en weerbaarheid opbouwen, eigen gevoelens en die van anderen leren kennen en leren inleven in anderen.
De sociaal-emotionele ontwikkeling is feitelijk de ontwikkeling van een eigen persoonlijkheid, overeenkomstig de verwachtingen en gedragingen uit de sociale context. Bij de sociaal-emotionele ontwikkeling hoort onder andere het ontwikkelen van emoties, het zelfbeeld en het temperament van het kind.
Voorbeelden van emotionele ontwikkeling die tijdens de kindertijd plaatsvinden, zijn onder andere: Reageren op een ouder of verzorger met een glimlach — Komt voor tussen de babytijd en de leeftijd van 1 jaar. Herkennen wanneer anderen verdrietig zijn — Komt voor tussen de leeftijd van 1 jaar en de leeftijd van 2 jaar. Speelgoed delen met anderen — Komt voor tussen de leeftijd van 3 jaar en de leeftijd van 5 jaar.
Anti-sociaal gedrag, hyperactief en ongeconcentreerd, ongemotiveerd, extreem aandacht vragen, of zich juist terugtrekken. Sommige kinderen met een hoog IQ maar met een lage sociaal emotionele ontwikkeling lopen vast in hun leven, op school en/of buiten school.
Daarom hebben we het ook vaak over de sociaal-emotionele ontwikkeling. Bij de emotionele ontwikkeling gaat het vooral om het leren kennen van eigen gevoelens en het herkennen van de gevoelens van anderen. De sociale ontwikkeling gaat over het aanpassen van je eigen gedrag in het contact met anderen.
Sociale ontwikkeling verwijst naar het vermogen van een kind om zinvolle relaties met volwassenen en andere kinderen te creëren en te onderhouden. Emotionele ontwikkeling is het vermogen van een kind om zijn of haar emoties te uiten, herkennen en beheren, en om op de juiste manier te reageren op de emoties van anderen.
Gevolgen van ontwikkelingsvertragingen
Kinderen die niet de verwachte sociale, emotionele en gedragsmatige mijlpalen voor hun leeftijd hebben bereikt , voelen zich waarschijnlijk gefrustreerd . Het gebrek aan begrip voor hun eigen gevoelens of die van anderen kan resulteren in oncontroleerbare emoties en agressief gedrag.
Kinderen ervaren zichzelf niet als de moeite waard, denken dat het hun eigen schuld is en krijgen een negatief zelfbeeld. Ook kunnen ze andere mensen als onbetrouwbaar zien en een negatief mensbeeld opbouwen. Hierdoor kan depressief, angstig, teruggetrokken en zelfdestructief gedrag ontstaan.
Sommige kinderen kunnen agressiever, verstorender en ongehoorzamer zijn dan anderen. Dit aspect van emotioneel functioneren heeft invloed op hun sociale competentie en verstoort ook het leren en sociale relaties (het kan bijvoorbeeld leiden tot impopulariteit en uitsluiting van peer-activiteiten).
Een gezonde emotionele aanpassing kan worden herkend aan signalen als veerkracht bij uitdagingen, zelfbewustzijn en emotionele intelligentie, en het gebruik van gezonde copingmechanismen om met stress en moeilijke emoties om te gaan .
Enkele voorbeelden van sociaal-emotionele vaardigheden in gebruik zijn: Herkennen of iemand verdrietig is en vragen of het goed met hem/haar gaat . Jezelf op een andere manier uiten tegenover je vrienden dan tegenover je ouders. Je gedachten en gevoelens begrijpen en je kunnen verhouden tot anderen.
Dit kan te wijten zijn aan biologische factoren, zoals genetische aanleg of vroegkinderlijke ervaringen die de ontwikkeling van sociale en emotionele vaardigheden beïnvloeden. Kinderen met een sociaal emotionele ontwikkelingsachterstand kunnen moeite hebben met het aangaan en onderhouden van sociale relaties.
Moeite om relaties aan te gaan
Slachtoffers van emotionele verwaarlozing en mishandeling hebben meer moeite om veilige, gezonde en liefhebbende relaties met anderen aan te gaan en kampen met een negatiever zelfbeeld. Ze zijn extra gevoelig voor sociale dreiging, uitsluiting en afwijzing.
De acht basisemoties met enkele afgeleide emoties
Bang, angst: bezorgheid, onzeker, verward, timide, nervositeit, schrik. Boosheid: irritatie, frustratie, geprikkeld, kribbig, nukkig, rancune, woede, ergernis.
Het gaat om: zelfvertrouwen en weerbaarheid opbouwen, eigen gevoelens en die van anderen leren kennen en leren inleven in anderen.
Bij lichamelijke verwaarlozing komen ouders of opvoeders langdurig onvoldoende tegemoet aan de lichamelijke basisbehoeften van het kind, zoals eten, drinken, kleding en een dak boven het hoofd. Het kind krijgt niet de verzorging waar het gezien zijn leeftijd behoefte aan en recht op heeft.
Uit onderzoek blijkt dat voor kinderen met een hechtingsstoornis een veilige en stabiele plek in een gezin positief werkt. Verder moet er een emotioneel beschikbare, betrouwbare opvoeder zijn, bij wie het kind zich veilig voelt en op wie het kind leert vertrouwen.
Een ouder die zijn kind psychische verwaarloost, is als het ware emotioneel afwezig. Hij of zij knuffelt het kind bijvoorbeeld nooit, speelt niet met het kind of luistert niet als het kind iets vertelt, troost het niet als het verdrietig is, of is onvoldoende in staat aandacht te geven.
Vertraagde emotionele respons kan optreden tijdens specifieke stadia van ontwikkeling, met name bij kinderen. Terwijl kinderen leren om hun emoties te navigeren, kunnen ze vertragingen ervaren in het herkennen en uiten van gevoelens vanwege beperkte emotionele volwassenheid of onvoldoende emotionele regulatievaardigheden .
Tieners kunnen vanwege hun hormonen eerder emotioneel dan logisch zijn. Het is niet per se prettig voor ze en het kan zelfs beangstigend aanvoelen. Hoewel het misschien moeilijk voor je is, hebben ze er behoefte aan dat je een kalme, consistente aanwezigheid behoudt.
Meer fysieke kracht is geen direct voordeel van een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling voor kinderen, terwijl de andere genoemde voordelen, zoals zelfvertrouwen, succes op school, emotionele expressie en controle en het opbouwen van relaties, wel erkende voordelen zijn.
De vroege relaties van een kind vormen hoe hun percepties van zichzelf en anderen vormgeven . Ze beïnvloeden ook hoe kinderen leren hun emoties te reguleren en hun impulsen te beheersen. Kinderen die hun emoties en gedrag kunnen beheersen, kunnen zich beter in de klas vestigen en leren.