Antipsychotica kunnen verschillende potentieel gevaarlijke bijwerkingen hebben, waarvan het maligne neurolepticum syndroom (MNS) een van de ernstigste, levensbedreigende reacties is.
Onttrekkingsverschijnselen die kunnen ontstaan zijn: misselijkheid, duizeligheid, rusteloosheid, slaapproblemen, emotionele labiliteit, angst, irritatie, agitatie en stoornissen in motoriek (stijfheid, trillen, rusteloosheid, tics).
De meest voorkomende bijwerkingen van medicijnen zijn vaak gerelateerd aan het maag-darmstelsel (misselijkheid, diarree, constipatie), hoofdpijn, duizeligheid, en vermoeidheid; ook griepachtige symptomen (rillingen, koorts) en huidklachten (uitslag, jeuk) komen vaak voor, vooral bij vaccins en doelgerichte therapieën, en verdwijnen meestal na verloop van tijd.
Het effect op probleemgedrag is matig. Extrapiramidale bijwerkingen komen bij de helft voor. Antipsychotica kunnen ook tot CVA's en verhoogde mortaliteit leiden. Naar schatting sterven in Nederland jaarlijks 550 tot 760 demente ouderen door antipsychotica.
Metabole stoornissen en gewichtstoename zijn veelvoorkomende bijwerkingen van vooral atypische antipsychotica. Het risico op metabole ontregeling is het hoogst bij clozapine en olanzapine, gevolgd door quetiapine en risperidon.
Bijwerkingen van antipsychotica
In de klinische praktijk worden olanzapine en clozapine, onder de antipsychotica, geassocieerd met het hoogste risico op het metabool syndroom, terwijl quetiapine, risperidon, asenapine en amisulpride matige veranderingen veroorzaken . De nieuwe antipsychotica zoals ziprasidon, lurasidon en de partiële agonist aripiprazol lijken beter te worden verdragen wat betreft het metabole profiel.
Effecten van dopaminerge modulatie op cognitieve functies
Uit eerder onderzoek van onze groep is gebleken dat zelfs kortdurend gebruik van antipsychotica aanzienlijke veranderingen kan veroorzaken in zowel de hersenstructuur als de hersenfunctie binnen de cortico-striatale gebieden [6].
14 juli 2020 – Een onderzoek van het Center for Addiction and Mental Health in Toronto, Canada. gepubliceerd in JAMA Psychiatry toont aan dat antipsychotica de hersenen kunnen beschadigen. In de nieuwe studie blijkt het gebruik van antipsychotica (in dit geval olanzapine) gelinkt aan schade aan de hersenen.
Er bestaat geen specifiek tegengif voor toxiciteit door atypische antipsychotica, met uitzondering van dystonie en het gebruik van anticholinerge middelen zoals hierboven besproken. Bij een vermoedelijke overdosis dient een ECG en hartmonitoring te worden gestart.
Veelvoorkomende bijwerkingen zijn maagklachten, een droge mond en slaperigheid . Een bijwerking wordt als ernstig beschouwd als deze leidt tot: overlijden; levensbedreigende situaties; ziekenhuisopname; invaliditeit of blijvende schade; of blootstelling vóór de conceptie of tijdens de zwangerschap een geboorteafwijking veroorzaakt.
Soorten bijwerkingen van geneesmiddelen
Deze bijwerkingen ontstaan soms door interacties met andere medicijnen, terwijl andere het gevolg zijn van nalatigheid van een arts of andere zorgverlener. Bijwerkingen van medicijnen vallen doorgaans in vier categorieën: potentieel, niet-vermijdbaar, verzachtbaar en vermijdbaar .
Typerende bijwerkingen
Resultaten: Ruim de helft (56%) vond dat de medicijnen de problemen waarvoor ze waren voorgeschreven verminderden, maar 27% vond dat ze de problemen juist verergerden . Iets minder mensen vonden de medicijnen over het algemeen 'nuttig' (41%) dan 'niet nuttig' (43%).
Klassieke antipsychotica beïnvloeden in de hersenen de hoeveelheid van de stof dopamine. Hierdoor nemen de directe kenmerken van de psychose af. Bijwerkingen: rusteloosheid, stijve spieren, abnormale bewegingen, seksuele problemen en verergering van de lange-termijn symptomen [4].
De '25-regel' is een informele term die suggereert dat ongeveer 25% van de mensen met schizofrenie volledig kan herstellen na hun eerste episode en een normaal dagelijks leven kan hervatten . Het is geen medische regel en de uitkomsten variëren sterk.
Blootstelling aan antipsychotica (AP's) verhoogde het risico op dementie . Er bestonden cumulatieve dosis-responsrelaties tussen orale AP's en het risico op dementie. Zowel typische als atypische AP's verhoogden het risico op dementie, zij het met verschillende effectgroottes. De resultaten bleven consistent in diverse gevoeligheidsanalyses.
Een onderhoudsbehandeling met antipsychotica kan extrapiramidale ongewenste effecten veroorzaken (parkinsonisme, acathisie, akinesie, dystonie, tardieve dyskinesie). Het risico is dosisafhankelijk.
Symptomen van hersenletsel zijn breed en variëren van direct zichtbare klachten zoals bewusteloosheid, hoofdpijn, misselijkheid en verlamming, tot onzichtbare gevolgen zoals geheugen-, concentratie- en problemen met planning, evenals emotionele veranderingen (prikkelbaarheid, depressie), gedragsveranderingen (agressie, impulsiviteit) en moeite met praten, zien, horen en overzicht houden (overprikkeling). De symptomen hangen af van de locatie en ernst van het letsel en kunnen zowel fysiek, cognitief, emotioneel als gedragsmatig zijn.
De veranderingen in het striatum verdwenen binnen enkele weken na het stoppen met de medicatie . Kortdurende blootstelling aan een van de twee verschillende antipsychotica resulteert in een tijdelijke toename van het striatale volume, gemeten met T1-gewogen MRI, die snel normaliseert na het stoppen van de behandeling, zonder veranderingen in de hersenschors.
Ja hoor, dat kan — al klinkt het een beetje gek hè, dat iets wat bedoeld is tegen psychose juist psychotische klachten kan geven. Maar het leven, en zeker de psychiatrie, is zelden rechtlijnig. Kijk, antipsychotica grijpen in op dopamine en vaak ook andere neurotransmitters zoals serotonine, histamine, noradrenaline.
Naarmate het menselijk lichaam ouder wordt, reageert het anders op medicijnen. Dit verhoogt het risico op bijwerkingen bij ouderen. Met name antipsychotica worden in verband gebracht met een verhoogd risico op vallen, diabetes en hart- en vaatziekten .
Er is inderdaad evidentie dat het gebruik van antipsychotica het risico op de ziekte van Parkinson kan verhogen. Met name de oudere 'typische' antipsychotica lijken het risico te verhogen, en met name die medicatie die sterk bindt aan de dopamine-receptoren.
Desondanks rapporteerden Mackin en collega's (Mackin et al., 2012) dat het stoppen met antipsychotische medicatie na enkele jaren blootstelling niet gepaard ging met een omkering van de metabole stoornissen die bij de patiënten werden waargenomen , wat suggereert dat de geconsolideerde metabole ontregeling die gepaard gaat met de ...
Symptomen van het metabool syndroom
uw bloeddruk is te hoog (130/75 mm Hg of meer), uw HDL-cholesterolniveau is te laag, uw BMI is te hoog (25 of meer), uw buikomtrek is te groot (bij mannen: groter dan 94 centimeter, bij vrouwen: groter dan 80 centimeter).