Vijf seconden direct in de zon kijken is niet direct schadelijk, maar wel onverstandig en pijnlijk voor de ogen. Het is onwaarschijnlijk dat je na slechts vijf seconden permanente schade oploopt, maar de felheid van het licht kan tijdelijke problemen veroorzaken.
De lens van je oog focust het licht op de achterkant van je oog, zodat je scherp kunt zien. Maar als je rechtstreeks in de zon kijkt, kan dat gefocuste licht je ogen verbranden . De schade en het verlies van gezichtsvermogen kunnen permanent zijn.
“Blijf tussen 12 en 15 uur uit de zon” is een veel gegeven advies door dermatologen. Wat is hiervan de reden? Welnu, tijdens de zonnige dagen zowel in de lente als in de zomer bereiken de ultraviolette B stralen (UV-B) de hoogste piekwaarden (zie tekening).
Het meeste ultraviolette licht wordt gefilterd door je hoornvlies en lens. De geconcentreerde energie veroorzaakt fotochemische schade aan je buitenste netvlies en het retinale pigmentepitheel . Langdurig of vergroot kijken kan ook thermische schade veroorzaken. De schade treedt op cellulair niveau op, binnen enkele seconden tot minuten.
Volgens deskundigen kan het bekijken van een zonsverduistering je netvlies aantasten, waardoor beelden niet goed meer naar de hersenen kunnen. Deze zogenaamde 'eclips blindheid' kan ervoor zorgen dat je tijdelijk (of zelfs permanent) minder kunt zien. In het ergste geval kan het zelfs leiden tot complete blindheid.
Langdurig in de zon kijken kan een aandoening veroorzaken die bekend staat als zonne-retinopathie . Zonne-retinopathie ontstaat wanneer intense lichtenergie het netvlies beschadigt, de lichtgevoelige weefsellaag aan de achterkant van het oog. Symptomen zijn onder andere wazig zien, verlies van gezichtsvermogen in het midden van het gezichtsveld en oogpijn.
De zon helpt tegen acne
De zon zorgt er namelijk voor dat je huid verdikt en dat de talgproductie wordt verhoogd. Vaak lijkt het alsof je in de zomer minder last hebt van acne, maar niets is minder waar!
Mensen zijn ongeveer 40 minuten per dag blind door saccadische maskering – het mechanisme waarmee het lichaam bewegingsonscherpte vermindert wanneer objecten en ogen bewegen. Een oogarts voert een grondig oogonderzoek uit om ervoor te zorgen dat deze componenten goed samenwerken.
De kleur is wit , met een CIE-kleurruimte-index van ongeveer (0,3, 0,3), gezien vanuit de ruimte of wanneer de zon hoog aan de hemel staat. De zonnestraling per golflengte bereikt een piek in het groene deel van het spectrum, gezien vanuit de ruimte.
Het principe is eenvoudig te onthouden: kijk elke 20 minuten minstens 20 seconden naar iets dat zich op 6 meter afstand bevindt . Deze korte pauze zorgt ervoor dat je oogspieren kunnen ontspannen na continu scherpstellen op korte afstand, waardoor vermoeidheid, droge ogen en hoofdpijn worden voorkomen.
Ja, je kunt zeker nog verbranden na 17:00 uur, vooral in de lente en zomer, omdat er dan nog steeds UV-straling is, zij het minder sterk dan tussen 12:00 en 15:00 uur; de zonkracht is dan nog steeds aanwezig en met bescherming (smeren, kleding, schaduw) kun je veilig genieten, maar zonder risico op verbranding is uit de volle zon blijven na 16:00 uur een veiligere optie.
Houd de klok in de gaten
Na een bepaalde tijd produceert je huid geen melanine meer – het pigment dat bruining veroorzaakt. Voor de meeste mensen is dat na 2-3 uur in de zon . Langer in de zon blijven zal niet leiden tot een donkerdere huid, maar juist tot extra schade.
Volg de 10-10-10-regel als je langere tijd naar een digitaal scherm moet kijken. Neem elke 10 minuten een pauze en kijk 10 seconden naar iets dat zich op 3 meter afstand bevindt . Je kunt zelfs een alarm instellen op je telefoon of horloge als herinnering. Dit helpt je vermoeide ogen en hoofdpijn te voorkomen.
Te veel fel licht in je ogen kan het hoornvlies beschadigen. Het hoornvlies zit voor het gekleurde deel van je oog en de pupil. Zo kun je te veel fel licht in je ogen krijgen: Je bent lang in de felle zon geweest, zonder zonnebril.
Symptomen van een oogberoerte
De meeste mensen die een ooginfarct hebben gehad, merken bij het wakker worden 's ochtends een verminderd gezichtsvermogen in één oog, zonder pijn . Sommige mensen zien een donkere vlek of schaduw in hun gezichtsveld, die de bovenste of onderste helft van hun gezichtsveld beïnvloedt. Andere symptomen zijn een verminderd contrast en lichtgevoeligheid.
De zon staat op ongeveer 150 miljoen kilometer van de aarde. Het zonlicht doet er dus 150.000.000 / 300.000 = 500 seconden over om ons te bereiken, dat is 8 minuten en 20 seconden.
Waterstof en helium vormen samen 98% van de massa van de zon, waarvan de samenstelling veel kenmerkender is voor het heelal dan de samenstelling van de aarde.
Als je vanaf de aarde naar de zon kijkt dan lijkt hij misschien geel. Maar verlaat je de dampkring en ga je de ruimte in, dan zie je dat het licht van de zon eigenlijk wit is. Het witte licht van de zon is eigenlijk opgebouwd uit licht in alle kleuren van de regenboog.
Onze zon is een 4,5 miljard jaar oude gele dwergster – een hete, gloeiende bol van waterstof en helium – in het centrum van ons zonnestelsel. Ze staat op ongeveer 150 miljoen kilometer van de aarde en is de enige ster in ons zonnestelsel.
Wat aanvoelt als een ononderbroken stroom van beelden is een geraffineerde illusie, en die snelle oogbewegingen, saccades genaamd, kunnen oplopen tot zo'n twee uur per dag. Zoals Kurzgesagt in deze video zegt: "Dit betekent dat je elke dag ongeveer twee uur lang volledig blind bent ."
We noemen iemand blind als zijn gezichtsscherpte kleiner dan of gelijk aan 1/20 (één twintigste) is, zelfs met een bril of lenzen. Dit betekent dat als iemand met twee goede ogen een stoel al op twintig meter afstand ziet, iemand met heel slechte ogen dezelfde stoel pas op één meter afstand of minder kan zien.
Een blind persoon heeft een gezichtsscherpte van minder dan 5 procent en zou de stoel dus pas op ongeveer 5 meter afstand zien. Wanneer mensen op basis van gezichtsscherpte slechtziend of blind zijn, dan zien zij met name heel wazig tot ze dicht genoeg op het onderwerp staan.
Het lijkt misschien logisch dat zonnebaden acne op je gezicht en rug zou kunnen uitdrogen. Echter, geen enkele hoeveelheid zonnebaden zal helpen , en het is bovendien schadelijk voor je huid. Sterker nog, de zomer kan je puistjes juist verergeren, precies wanneer je je topje en badpak weer tevoorschijn wilt halen.
Men gebruikt niet altijd factor 50 omdat het verschil in bescherming met factor 30 maar klein is (ongeveer 98% vs. 97%), factor 50 een vals gevoel van veiligheid kan geven waardoor mensen minder vaak of dik smeren, en het kan leiden tot huidirritatie of een tekort aan vitamine D bij onvoldoende gebruik. Voor de meeste mensen in Nederland is factor 30 voldoende bij correct gebruik (dik smeren, elke twee uur herhalen), maar factor 50 is beter voor lichte huidtypes of bij hoge UV-index.
Je kunt zelfs een acné-uitbraak krijgen na de vakantie. Dat komt omdat de zon de hoornlaag en het talg verdikt, waardoor talg zich ophoopt en verstoppingen ontstaan. Dit is te zien en voelen aan kleine onderhuidse bultjes.