Het hemoglobinegehalte (Hb) zakt bij kanker vaak doordat de ziekte zelf of de behandeling ervan (zoals chemotherapie) de productie van rode bloedcellen in het beenmerg remt of zorgt voor bloedverlies. Dit leidt tot bloedarmoede (anemie), wat klachten veroorzaakt zoals ernstige vermoeidheid, kortademigheid en duizeligheid. Radboudumc +3
Een lage Hb-waarde is meestal erfelijk bepaald, maar kan ook komen door bloedverlies of een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur. Vaak doneren kan ook een oorzaak zijn van een lage hemoglobinewaarde.
Omdat chemotherapie de aanmaak van bloedcellen in het beenmerg remt, wat weer kan leiden tot allerlei klachten, zoals bloedarmoede. Bloedtransfusies bij chemotherapieën zijn niet direct levensreddend, maar ze maken wel een enorm verschil voor het welzijn van patiënten.
Verschillende soorten kanker kunnen bloedarmoede veroorzaken, vooral bloedkankers zoals leukemie (bijv. acute en chronische lymfatische leukemie), multipel myeloom (ziekte van Kahler) en myelodysplastische syndromen (MDS), doordat deze de bloedaanmaak in het beenmerg verstoren, evenals lymfoom (Hodgkin) via ontstekingsmechanismen; de bloedarmoede uit zich vaak als vermoeidheid, bleekheid en kortademigheid.
Een bloedtransfusie kan nodig zijn bij grootschalig bloedverlies zoals bij een operatie. Ook hebben kankerpatiënten vaak donorbloed nodig, omdat chemotherapie de aanmaak van bloedcellen remt. Bij een te laag aantal rode bloedcellen, kan bloedarmoede ontstaan.
Een bloedtransfusie wordt gegeven bij een laag hemoglobine (Hb) gehalte, maar de exacte Hb-waarde waarop dit gebeurt, hangt af van de patiënt: gezonde mensen bij acuut bloedverlies krijgen transfusie bij een Hb < 4 mmol/L, terwijl patiënten met hart- of longproblemen, ouderen, of septische patiënten al bij een Hb < 6 mmol/L een transfusie kunnen krijgen, vanwege hun verminderde compensatievermogen. De beslissing wordt altijd genomen op basis van de hele klinische situatie, niet alleen de Hb-waarde.
Wat doen?
Een lage Hb-waarde is gevaarlijk als deze leidt tot symptomen van bloedarmoede zoals extreme vermoeidheid, duizeligheid en hartkloppingen; de grenzen hiervoor liggen bij mannen onder 8,4 mmol/L en bij vrouwen onder 7,8 mmol/L, hoewel lagere waarden al problemen kunnen geven, zeker als ze niet goed verklaard kunnen worden. Extreem hoge waarden zijn ook zorgwekkend en kunnen reden zijn om te doneren.
Een CEA-waarde hoger dan 5 kán een aanwijzing zijn voor kanker. CEA is een zogenaamde tumormarker. Het kan ook iets zeggen over de grootte van een tumor en of er wel of geen uitzaaiingen zijn. Maar een verhoogde CEA-waarde kan ook wijzen op bijvoorbeeld een darm- of leverontsteking.
Een ernstige bloedarmoede wordt meestal behandeld met bloedtransfusie. Bij een tekort aan ijzer kan een ijzerinfuus gegeven worden. Het is belangrijk om de oorzaak van bloedarmoede te achterhalen, hiervoor kunnen meerdere onderzoeken nodig zijn, zoals een maag- of darmonderzoek. Soms is een beenmergpunctie nodig.
Je verstoort je gezonde prikkels om moe te worden. Daardoor is het soms lastig om 's nachts weer de slaap te vatten. Je slaap-waakritme raakt verstoord en dat versterkt je vermoeidheid. Veel mensen met kanker hebben een wisselend patroon van activiteit: als het goed gaat doe je veel.
Ja, rust nemen is cruciaal bij bloedarmoede vanwege de intense vermoeidheid, maar actieve rust (balans tussen inspanning en ontspanning) en opbouw van activiteiten zijn beter dan volledig stilzitten om spierafbraak te voorkomen, gecombineerd met een ijzerrijk dieet, vitamine C en B12. Luister naar je lichaam, plan rustpauzes en vermijd stress; indien nodig, raadpleeg een arts, want het kan ook wijzen op een onderliggende oorzaak.
De enige die kan beoordelen of een chemobehandeling aanslaat is je arts. Na een aantal behandelingen vindt er meestal een controleafspraak plaats, de arts kan op verschillende manieren kijken hoe het effect is. Kankercellen kunnen alleen regeren doordat ze zo slim zijn.
Je Hb kan met bloedonderzoek gemeten worden: Mannen hebben bloedarmoede als het Hb lager is dan 8,5. Vrouwen hebben bloedarmoede als het Hb lager is dan 7,5.
Om je hemoglobine te verhogen, eet je ijzerrijk voedsel zoals rood vlees, peulvruchten, groene bladgroenten en volkorenproducten, en combineer je dit met vitamine C (sinaasappelsap) voor betere opname. Vermijd thee en koffie bij de maaltijd, neem rust bij vermoeidheid, en overleg met een arts over ijzersupplementen bij een ernstig tekort.
Het duurt ongeveer 4-6 weken voordat je Hb weer normaal is en je je beter voelt. De ijzervoorraad in je lichaam aanvullen duurt langer, soms wel 3-6 maanden.
De meeste patiënten met een chronische aandoening zoals nierziekten, reuma of sommige vormen van kanker hebben bloedarmoede. Bij patiënten met beenmerg ziekten komt ook vaak bloedarmoede voor. Vaak is er dan ook een afwijking van de andere bloedcellen (witte bloedcellen en bloedplaatjes).
De 10 belangrijkste alarmsignalen voor kanker zijn: onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende vermoeidheid, veranderingen in de stoelgang (bloed/slijm/ritme), problemen bij het plassen (bloed/moeilijk), bloedverlies of afwijkende afscheiding uit vagina/tepel, aanhoudende heesheid/hoest (met bloed), een knobbeltje/verdikking die niet weggaat, een huidplek die niet geneest, problemen met slikken en nieuwe/veranderende moedervlekken. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts, zeker als klachten langer dan twee weken aanhouden.
Het bloedonderzoek wordt niet gebruikt om definitief kanker vast te stellen. In het bloed zijn tumormarkers aanwezig. Een tumormarker (CA125) is een bepaalde stof die in het bloed voorkomt bij kanker. Een bloedtest bepaalt de hoeveelheid stof in het bloed.
Een bloedtransfusie wordt gegeven bij een laag hemoglobine (Hb) gehalte, maar de exacte Hb-waarde waarop dit gebeurt, hangt af van de patiënt: gezonde mensen bij acuut bloedverlies krijgen transfusie bij een Hb < 4 mmol/L, terwijl patiënten met hart- of longproblemen, ouderen, of septische patiënten al bij een Hb < 6 mmol/L een transfusie kunnen krijgen, vanwege hun verminderde compensatievermogen. De beslissing wordt altijd genomen op basis van de hele klinische situatie, niet alleen de Hb-waarde.
Vermoeidheid, hartkloppingen, duizeligheid, kortademigheid, bleek zien, zweten, hoofdpijn, rusteloze benen: het zijn allemaal klachten die kunnen horen bij een tekort aan ijzer in het lichaam. IJzertekort, of ijzergebrek, is een belangrijke oorzaak van bloedarmoede.
Wat is het verschil tussen Hb en ijzer? Hemoglobine (Hb) vervoert zuurstof en koolstofdioxide door het lichaam en zorgt dat het bij je organen terecht komt. IJzer is een bouwstof van hemoglobine. In de volksmond worden hemoglobine en ijzer wel door elkaar gebruikt, maar het is niet hetzelfde.
Vermoeidheid is een veelvoorkomend symptoom van bloedarmoede. Het is belangrijk om voldoende rust en slaap te krijgen om je lichaam de kans te geven te herstellen. Streef naar ten minste 7-8 uur slaap per nacht en neem indien nodig overdag korte rustpauzes.
Mensen met kanker
Chemotherapie remt de aanmaak van bloedcellen in het beenmerg. Hierdoor kunnen allerlei klachten ontstaan. Met bloedtransfusies worden rode bloedcellen en bloedplaatjes aangevuld. De patiënt voelt zich hierdoor beter en kan verder gaan met zijn behandeling.
U speelt zelf een rol in het beheersen van uw bloedarmoede, bijvoorbeeld door te bewegen. Onderzoek toont aan dat duursporten zoals wandelen, zwemmen, fietsen of joggen iedereen kunnen helpen om sterkere spieren, een gezonder hart en meer energie te krijgen, ook mensen met nierziekte.