In het kortIn Nederland hebben bedrijfswinsten meer bijgedragen aan de inflatie dan in de rest van Europa. Prijzen hadden meerdere procenten lager kunnen liggen als de winstgevendheid sinds 2019 constant was gebleven. De overheid werkt hogere prijzen in de hand via belastingen en door huren te koppelen aan lonen.
Lonen én winsten
Ze hebben de afgelopen jaren afwisselend bijgedragen aan de inflatie. Lonen droegen in 2023 en in de eerste helft van 2024 gemiddeld voor ruim de helft bij aan de binnenlandse inflatie. De bijdrage van de nettowinst van bedrijven was toen minder dan 10%. In 2021 en 2022 was de verhouding andersom.
Inflatie blijft langer hoog
Dat komt deels doordat de Nederlandse economie de grenzen van haar productiecapaciteit sterker opzoekt dan gemiddeld in de eurozone . En dat zal naar verwachting ook volgend jaar het geval zijn.
In Nederland ligt het inflatiecijfer, in vergelijking met andere Eurolanden, opvallend hoog. Maar waarom ligt dat inflatiecijfer in Nederland hoger dan in andere Europese landen? Volgens het CBS komt dat vooral doordat de prijzen van diensten en tabaksproducten hoger liggen dan het gemiddelde in de eurozone.
Iedereen zag het aan zijn energierekening en bij de pomp: de hoge prijzen voor energie, en dan met name voor gas, waren belangrijke en de meest zichtbare oorzaken van de hoge inflatie vorig jaar. Eerst werd gedacht dat dit een tijdelijk fenomeen zou zijn, maar inmiddels blijkt de hoge inflatie hardnekkiger.
Komt deflatie veel voor in Nederland? Nee, deflatie komt niet veel voor in Nederland. Het laatste jaar waarin er sprake was van deflatie is 1987. In 2014, 2015 en 2016 was de gemiddelde inflatie minder dan 1%.
En als mensen meer geld uitgeven en bedrijven meer investeren, dan stimuleert dat de economie en wordt de vraag groter.En als de vraag groter wordt, dan stijgen de prijzen. Oftewel: dan wordt de inflatie hoger. Een rentestijging is juist bedoeld om de economie wat af te remmen en te zorgen dat de inflatie daalt.
Nederland heeft sinds 1959 een stabiele aardgasvoorraad , toen er een bron werd ontdekt. Momenteel is Nederland goed voor meer dan 25% van alle aardgasreserves in de Europese Unie. In de daaropvolgende decennia genereerde de verkoop van aardgas een aanzienlijke stijging van de inkomsten voor Nederland.
De inflatie was in december het hoogst in Kroatië, België en Estland: al deze landen noteerden een prijsstijging van ruim 4 procent op jaarbasis. Een maand eerder stegen de prijzen in Roemenië het meest.
Naar verwachting zal de inflatie afnemen van 3,9% in 2023 naar 2,9% in 2024 en 2,8% in 2025.
Een normale (lage) inflatie (kleiner dan 2 procent) wordt gezien als gunstig voor de economie: het spoort de consument aan goederen te kopen want uitstel betekent dat men meer moet betalen voor hetzelfde product. Het maakt ook lenen interessant want inflatie knabbelt aan de rente die je op de lening moet betalen.
Het huidige jaarlijkse inflatiecijfer bedraagt 2,9% , wat nog steeds ver boven de doelstelling van 2% van de Fed ligt.
Bij een hoge inflatie wordt het spaargeld van mensen minder waard. Ook zullen zij minder kunnen kopen van hun inkomen. Om dit te voorkomen probeert de ECB ervoor te zorgen dat de inflatie niet hoger wordt dan 2%. Bij een inflatie van lager dan 2% is er kans op deflatie.
' De belangrijkste reden voor de toename van de inflatie is voornamelijk te wijten aan de sterke stijging van de kosten voor huisvesting en nutsvoorzieningen, stelt De Jong. 'En dat heeft aanzienlijke gevolgen voor het algemene inflatiepercentage. '
In heel 2024 is de cao-loonstijging de hoogste sinds 1982 (6,6 procent). De contractuele loonkosten (cao-lonen en werkgeverspremies) stegen in het vierde kwartaal met 6,7 procent. Hiermee ligt de ontwikkeling van de contractuele loonkosten iets boven die van de cao-lonen.
Centrale banken grijpen in om de inflatie te beteugelen.
Daarnaast zijn beleidsrentes verhoogd om geld lenen duurder te maken. Het achterliggende idee is dat huishoudens en bedrijven dan minder uitgeven, zodat prijzen minder snel oplopen.
De laagste inflatiecijfers ter wereld
Veel van de landen met de laagste inflatiecijfers ter wereld bevinden zich in Azië, waaronder Macau, China, Hongkong en Taiwan .
Hoogste inflatie ooit: 12 procent in augustus. De inflatie in Nederland is in augustus verder opgelopen naar 12 procent, vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder. Dat is het hoogste cijfer ooit in Nederland gemeten.
Jaarlijkse inflatie in de eurozone en de belangrijkste componenten ervan
De jaarlijkse inflatie in de eurozone bedroeg in december 2024 2,4% , een stijging ten opzichte van 2,2% in november 2024.
Nederland achttiende economie van de wereld
Het Nederlandse bbp neemt de achttiende plek in op de ranglijst van de wereld. De wereldwijde ranglijst van het IMF is in dollars en is op basis van geraamde cijfers. Deze ranglijst wordt aangevoerd door de Verenigde Staten, gevolgd door China.
De Nederlandse economie zit midden in een zware economische crisis. De economische situatie is dit jaar omgeslagen van hoogconjunctuur, met een historisch lage werkloosheid, tot een forse economische neergang. Economen noemen de uitbraak van het coronavirus een 'externe schok'.
Bbp: als een van de grootste economieën ter wereld bedraagt het bbp of de totale waarde van alle jaarlijks in de EU geproduceerde goederen en diensten 17 biljoen euro. Duitsland heeft het grootste aandeel daarin, gevolgd door Frankrijk en Italië.
Deflatie is precies het omgekeerde van inflatie. De prijzen gaan naar beneden in het geval van deflatie. Deflatie wordt vaak gezien als slecht voor de economie. Mensen gaan hun aankopen uitstellen, omdat ze meer kunnen kopen van hun geld als ze langer wachten.
Als die afgevlakte gezondheidsindex daalt en er dus sprake is van deflatie, kunnen in theorie ook de lonen dalen.