De meeste auto-immuunziekten komen aan het licht tijdens de volwassenheid, met een duidelijke piek in incidentie tussen het 30e en 55e levensjaar. Hoewel ze op elke leeftijd kunnen ontstaan, worden veel auto-immuunziekten gediagnosticeerd in de tweede helft van het volwassen leven. Global Autoimmune Institute +2
Het onderzoek benadrukt ook hoe mitochondriale disfunctie en chronische ontsteking – veelvoorkomende kenmerken van veroudering – een vicieuze cirkel creëren die de verdere achteruitgang van het immuunsysteem bevordert. Deze leeftijdsgebonden veranderingen verhogen niet alleen het risico op auto-immuunziekten, maar kunnen ook de effectiviteit van bestaande behandelingen verminderen .
Auto-immuunziekten – als het afweersysteem uit balans raakt
Vermoeidheid, pijn, concentratieproblemen, een onbehaaglijk gevoel, of klachten van schildklier, maag-darmkanaal, lever of alvleesklier kunnen voortkomen uit een ontregeling van het eigen afweersysteem.
Multiple sclerose ontwikkelt zich doorgaans tussen de 20 en 40 jaar (7, 8), terwijl verschillende vormen van auto-immuunartritis (zoals reumatoïde artritis en psoriasisartritis) op elke leeftijd kunnen voorkomen, maar naar verluidt een piek bereiken tussen de 30 en 55 jaar (1, 9).
Leeftijd is een belangrijke risicofactor voor auto-immuunziekten, en veel auto-immuunziekten treden bij voorkeur op in de tweede helft van het volwassen leven, wanneer de immuuncompetentie is afgenomen en de aanmaak van T-cellen in de thymus is gestopt .
Nee, de meeste auto-immuunziekten zijn (nog) niet te genezen, maar er zijn effectieve behandelingen om de symptomen te beheersen, het immuunsysteem te 'resetten' met nieuwe therapieën zoals CAR-T-celtherapie, en er zijn levensstijl-aanpassingen mogelijk om de klachten te verminderen. De focus ligt op het onderdrukken van de ontstekingen en het voorkomen van schade, met medicijnen zoals immunosuppressiva, ontstekingsremmers, corticosteroïden en biologische medicijnen.
Bij autoinflammatoire ziektes werkt het afweersysteem te goed. Hierdoor ontstaan er uit zichzelf ontstekingen in het lichaam, zonder dat er een infectie is. Een auto-inflammatoire ziekte is vaak aangeboren (genetisch) en meestal heel erg zeldzaam.
Eerder onderzoek laat zien dat auto-immuunziekten, zoals lupus of reumatoïde artritis, juist het risico op een eerste borstkanker kunnen verlagen. Watt ontdekte dat deze ziekten misschien ook een rol spelen bij de kans op een tweede borstkanker, zeker in combinatie met kankerbehandelingen.
Bij de meeste auto-immuunziekten kan men in het laboratorium aantonen (vooral in de vorm van afweerstoffen = antistoffen) dat het lichaam afweerreacties vertoont tegen bestanddelen van het eigen lichaam (men spreekt van autoantistoffen). Bloedonderzoek is de meest gebruikte manier om autoantistoffen aan te tonen.
Auto-immuunziekte
Je afweersysteem wil die indringers verdrijven. Hierdoor komen bepaalde stoffen (ontstekingseiwitten) vrij waardoor ontstekingen ontstaan in gewrichten, pezen of organen. Je immuunsysteem keert zich als het ware tegen je eigen lichaam. Daarom is reumatoïde artritis een auto-immuunaandoening.
Je laat alle voedingsmiddelen weg die het immuunsysteem uitlokken tot actie: dit zijn granen (gluten), zaden, peulvruchten, noten en alle planten die behoren bij de nachtschades (aardappelen, tomaten, paprika, rode pepers, aubergines). Dierlijke producten om te vermijden zijn: zoogdiervlees, zuivel en eieren.
Als je grote hoeveelheden auto-antilichamen of anti-nucleaire antilichamen (ANA) in je bloed hebt, kan dit wijzen op een auto-immuunziekte. De ANA-test spoort de anti-nucleaire antilichamen (ANA) in je bloed op.
Van het hormoon is bekend dat het ons immuunsysteem onderdrukt en ook impact heeft op hoe ons lichaam reageert op infecties. Als iemand lijdt aan chronische stress, en daardoor een hoog cortisolniveau heeft, reageert het lichaam minder goed op een wond of infectie. Er komen dan minder immuuncellen in actie.
Lymfeklieren, meestal in de oksel van de gevaccineerde arm, kunnen opzwellen bij een ontsteking, een infectie, auto-immuunziekte of na vaccinatie. Dit komt doordat de afweer cellen in de lymfeklieren actief worden.
Er bestaan verschillende theorieën over het ontstaan van auto-immuunziekten. Men denkt dat genetische en andere factoren, zoals stress, milieubelasting of infectie, de oorzaak is. Auto-immuunziekten zijn niet direct erfelijk, een eventuele aanleg is wel te onderzoeken of uit te sluiten.
Een auto-immuunziekte ontstaat als er bij het opruimen van lichaamseigen celresten iets verkeerd gaat. Dit gebeurt bijvoorbeeld als goed werkende cellen worden opgeruimd door het lichaam. Hierdoor beschadigt het orgaan waarin deze cellen voorkomen.
De ziekte van Sjögren begint vaak subtiel met klachten van droge ogen en een droge mond, veroorzaakt doordat het afweersysteem (dat normaal beschermt) de eigen traan- en speekselklieren aanvalt. Deze droogte leidt tot irritatie, jeuk, moeite met slikken en praten, en kan later uitbreiden naar vermoeidheid, pijnlijke gewrichten, en droge huid. Hoewel de exacte oorzaak onbekend is, speelt een combinatie van erfelijke factoren, hormonen en virussen een rol.
Methotrexaat is een medicijn dat vaak bij ontstekingsreuma, zoals reumatoïde artritis, wordt gebruikt. Het kan je lichaam echter meer foliumzuur laten gebruiken dan normaal. Door extra foliumzuur te slikken, voorkom je een tekort. Foliumzuur helpt bij de aanmaak van nieuwe cellen en is belangrijk voor je gezondheid.
Hier volgt een overzicht van de meest voorkomende vormen van auto-immuunziekten, met tussen haakjes het doelorgaan:
Neen, zeker niet. Immunotherapie is intussen een standaardbehandeling voor almaar meer kankersoorten, en niet langer alleen een laatste redmiddel.
Wanneer het immuunsysteem sterk belast wordt en langdurig overactief is, is de kans dat een auto-immuunziekte zich openbaart vergroot. Vaak gaat er chronische stress (bijnieruitputting), ziekte (virussen) of een bevalling aan vooraf.
Het UMCG is een expertisecentrum op het gebied van zeldzame systemische auto-immuunziekte zoals de ziekte van Sjögren, Systemische Lupus Erythematosus (SLE) en Systemische sclerose (sclerodermie). Dit zijn aandoeningen die erg weinig voorkomen.
Bij een auto-immuunziekte worden door uw eigen immuunsysteem (per vergissing) gezonde en goed werkende cellen in uw lichaam aangevallen. Dit kan ontstekingen veroorzaken, onder andere in uw huid. Tijdens het spreekuur ziet u een coassistent, arts-assistent in opleiding tot dermatoloog en een dermatoloog.
De late diagnose van auto-immuunziekten komt doordat de symptomen in het begin vaak mild en vaag zijn. Je hebt bijvoorbeeld last van vermoeidheid, hoofdpijn, futloosheid, darmklachten, spierpijn en gewrichtspijn.
Het goede nieuws is dat een auto-immuunziekte je leven niet hoeft te definiëren of te beperken. Je kunt een voller, actiever en zelfverzekerder leven leiden . Specifieke acties kunnen een meetbaar verschil maken in het verminderen van symptomen, het voorkomen van opflakkeringen en het behouden van een betere gezondheid.