Afscheid nemen van iemand die in coma ligt, is een emotioneel zware en complexe situatie, omdat het onzeker is wat de persoon meekrijgt. Veel comapatiënten kunnen echter nog wel horen wat er gezegd wordt, waardoor communicatie en aanwezigheid waardevol blijven. Reddit +1
Afscheid nemen is moeilijk, maar je hoeft niets te zeggen. Het allerbelangrijkste: wees er gewoon. Laat je niet tegenhouden. Voetmassages, een arm- of schoudermassage, kusjes, glimlachen en iemand in de ogen kijken, het zijn allemaal uitingen van medeleven, liefde en dankbaarheid voor een leven samen.
Wens de persoon sterkte: geef aan dat je meeleeft en wens hem of haar kracht toe. Het kan zijn dat je echt niet weet wat je moet zeggen. Geef dat gewoon eerlijk toe. Het is absoluut niet raar dat je in eerste instantie geen woorden kunt vinden voor zulk moeilijk nieuws.
“ Ik ken je misschien niet goed, maar ik ben hier om te luisteren en je te steunen als je dat nodig hebt .” “Je bent hier niet alleen in, en ik geef om je comfort en welzijn.” “Je toont ongelooflijke kracht in deze moeilijke tijd.”
Hoe ga je om met iemand die gaat sterven?
Zeg wat je moet zeggen.
Of het nu gaat om " Dank je wel", "Ik hou van je", "Ik vergeef je" of "Vergeef me alsjeblieft", deze woorden kunnen jullie beiden rust en afsluiting brengen. Zelfs als de ander niet reageert, aarzel dan niet om je hart te luchten – horen is vaak het laatste zintuig dat achteruitgaat.
Bij een laatste groet zeg je vaak iets persoonlijks, zoals "Rust zacht", "Dag lieve [naam]", of deel je een mooie herinnering, terwijl je je medeleven toont met zinnen als "Ik zal je missen", "Mijn oprechte deelneming", of "Woorden schieten tekort", met het doel troost te bieden aan de nabestaanden.
Herstellen van een coma
De persoon kan: geleidelijk wakker worden en weer bij bewustzijn komen ; overgaan in een vegetatieve toestand (waarbij iemand wakker is maar geen tekenen vertoont van bewustzijn van de omgeving of zichzelf); overgaan in een minimaal bewuste toestand.
Meestal komt iemand binnen een paar uur of een paar dagen weer uit een coma. Gebeurt dat niet, dat zijn de vooruitzichten vaak niet zo goed. Er zijn mensen die weken of zelfs maanden in coma blijven. Heel soms komen ze dan nog bij, maar het gebeurt vaker dat deze mensen overlijden in coma.
De "drie magische zinnen"— je bent niet alleen, je zult geen pijn voelen, het komt goed —raakten me diep, niet alleen omdat ik naast stervende vrienden heb gezeten, maar ook omdat ik me heb afgevraagd wat ik zelf zou willen horen als het mij overkwam.
Mooie laatste woorden zijn vaak kort, persoonlijk en troostrijk, gericht op liefde, herinnering, of rust, zoals "Eindelijk rust," "Wat op liefde gebouwd is, vergaat niet," "We zullen je nooit vergeten," of "Moge mooie herinneringen troost bieden". Synoniemen voor "mooie laatste woorden" kunnen "troostende woorden," "bemoedigende teksten," "condoleance," "afscheidsgroet," of "laatste boodschap" zijn, afhankelijk van de context (bij overlijden, waken, of rouw).
5 dingen om te zeggen tegen iemand die stervende is
“ Ik hou van je .” – zo kun je je liefde uiten en hen troost bieden. “Dank je wel voor alles.” – zo kun je erkennen wat voor impact ze op je leven hebben, zodat ze weten hoe belangrijk ze voor je zijn. “Ik ben er voor je.” – zo laat je hen weten dat ze er niet alleen voor staan en dat je hen steunt.
Laat hen weten hoeveel je van ze houdt en hoeveel je ze waardeert . Laat ze weten dat je aan ze denkt en dat ze veel voor je betekenen. Erken de moeilijkheden waar ze misschien doorheen gaan. Laat ze weten dat je begrijpt wat ze doormaken en dat je er voor ze bent.
Mijn standaardreactie in dit soort situaties is altijd: " Het spijt me dat dit gebeurt. Ik wens jou en je familie veel sterkte en liefde toe." Door zoiets te zeggen, erken je dat je vriend(in) het erg moeilijk heeft en erken je hoe vreselijk hij/zij zich moet voelen.
Als een kennis u vertelt dat ze stervende zijn (of u hoort dit van iemand anders) is het niet erg als u even niet weet wat u moet zeggen. Iets simpels zeggen of een klein gebaar is dan vaak genoeg. Het belangrijkste: wees eerlijk, oprecht en spreek vanuit het hart.
Als iemand bewusteloos raakt, kan hij of zij mogelijk niet meer op je reageren. Wel blijft die persoon zich bewust van je aanwezigheid en de stemmen om zich heen. Onderzoek wijst uit dat het gehoor het laatste zintuig is dat verloren gaat.
Wat artsen wel weten, is dat het ontwakingsproces in grote lijnen volgens een vast patroon verloopt. De zogenaamde diepe coma duurt meestal een paar dagen tot enkele weken. Daarna volgt wat men noemt een vegetatieve staat of toestand van niet-responsief waken.
Naar schatting raken 1000 tot 3000 Nederlanders per jaar in coma. Zo'n 18 procent van de mensen in coma komt niet meer bij bewustzijn en overlijdt. Ongeveer 65 procent van de mensen die in coma raken, herstelt binnen enkele uren of dagen weer naar een volledig bewustzijn.
Een medisch geïnduceerde coma duurt meestal maximaal 72 uur , waarna een arts een volledig neurologisch onderzoek uitvoert. Sommige mensen moeten mogelijk langer in een geïnduceerde toestand blijven.
" De stoelgang en het urineren vinden bij comapatiënten nog steeds plaats via reflexen die worden aangestuurd door het ruggenmerg en de hersenstam ", voegde dr. Ting eraan toe. "Deze basisfuncties stoppen niet, zelfs niet wanneer hogere hersengebieden beschadigd zijn."
Coma. Iemand in coma is helemaal niet wakker. Hij kan niet reageren, zelfs niet op harde geluiden of pijn. Het is alsof die persoon slaapt, maar hij kan niet wakker worden.
Een coma treedt op wanneer je bewusteloos bent, niet reageert en je niet bewust bent van wat er om je heen gebeurt. Je kunt niet wakker worden, denken, praten, reageren op een gesprek of op pijn reageren .
We wensen jullie veel liefde, kracht en licht toe. Koester de mooie herinneringen waaruit jullie troost en steun kunnen halen. Wij leven met je/jullie mee en wensen je/jullie veel kracht en sterkte toe. We leven intens met je/ jullie mee en wensen je/ jullie veel kracht toe in deze droevige tijd.
Voorbeeldteksten
Troostende woorden zijn uitspraken die steun, medeleven en verbinding bieden bij verdriet, verlies of moeilijke tijden, zoals "Ik denk aan je", "Ik leef met je mee" of "Mijn oprechte deelneming", en ze benadrukken dat emoties er mogen zijn en dat de ander niet alleen is, vaak door het delen van herinneringen of het aanbieden van concrete hulp, waardoor een veilige ruimte ontstaat voor emoties.