Een uitdrukking die uit het Latijn is overgenomen, wordt over het algemeen een Latijnse uitdrukking, Latijnse spreuk of adagium genoemd. Historiek +1
Pro bono is een afkorting van “pro bono publico”, ofwel “voor het algemeen belang”. Advocaten verlenen hun juridische diensten kosteloos aan organisaties die maatschappelijke impact maken.
Podium, forum en datum zijn voorbeelden van Latijnse woorden die we ook in het Nederlands gebruiken. Als je een beetje op de hoogte bent van de geschiedenis van Nederland, verbaast het je waarschijnlijk niet dat ook het Frans behoorlijk veel invloed heeft gehad op onze taal.
Een uitdrukking is een vaste combinatie van woorden en heeft meestal een indirecte betekenis. Iemand kan ook een bepaalde uitdrukking op zijn gezicht hebben. Er bestaan verschillende soorten uitdrukkingen in onze taal. Een gezegde is een vaste uitdrukking waarmee naar een specifieke situatie wordt verwezen.
Quod non. Quod non is een Latijnse uitdrukking. Het betekent letterlijk: "hetgeen niet het geval is" of "wat niet waar is", bijvoorbeeld aan het einde van een bewijs uit het ongerijmde.
In een rechtsgeding moet iedere partij het bewijs leveren van de feiten die zij aanvoert (artikel 870 Ger. W.: "actori incumbit probatio"). Het is dan aan de tegenpartij om de bewijswaarde van die feiten - indien mogelijk en toegestaan - te weerleggen.
“Dum vivimus, vivamus” – “Laten we van het leven genieten, zolang als we leven.” “Ardeat vita” – Laat het leven bruisen!
De bekendste Nederlandse spreekwoorden zijn onder andere "Beter een vogel in de hand dan tien in de lucht," "Als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel," "De appel valt niet ver van de boom," "Waar rook is, is vuur," "De beste stuurlui staan aan wal," en "Oost west, thuis best," die allemaal wijsheid over het leven, menselijk gedrag en voorzichtigheid overbrengen. Andere populaire gezegden zijn "een kat in de zak kopen" (een miskoop doen) en "met verkreukelde eenden een heel eind komen" (iets niet serieus nemen).
De oudste papieren bron waar 'Zet hem op! ' in voorkomt, is een krant uit 1890. Bij een beschrijving van een pontonbrug die wordt afgebroken, staat dat dit gebeurde onder het zingen van een “lustig schippersliedje”: “Toen Jonas in de walvisch zat, van één twee, zet hem op”. Het oudste citaat waarin 'Zet 'm op!
Wat betekent een waslijst in bijvoorbeeld een waslijst aan vragen en waar komt deze uitdrukking vandaan? Een waslijst betekent 'een lange lijst', 'een heleboel'. Als iemand een waslijst aan vragen heeft, betekent dat dus dat hij of zij heel veel vragen stelt.
Het grootste misverstand dat er bestaat, is dat Latijn makkelijker zou zijn. Dat klopt niet: Grieks en Latijn zijn anders, maar gelijkwaardig. Doordat het Grieks lidwoorden gebruikt is deze taal vaak wel wat makkelijker te volgen. Op het CE scoren onze leerlingen voor Grieks ongeveer 0.8 punt hoger.
Leer Latijn met slechts 5 minuten oefenen per dag. Helemaal gratis.
Cui bono (letterlijk: "Voor wie is het ten goede") is Latijn voor "Wie heeft er baat bij". Het gezegde wordt onder meer gebruikt in geval een misdrijf is gebeurd en men de dader zoekt in de richting van diegene die baat heeft door het plegen van dit misdrijf - het zogenaamde motief van het misdrijf.
Pro deo betekent ook letterlijk “voor god”. Met pro deo wordt een dienst bedoeld die gratis wordt verleend. In het geval van een pro deo advocaat, wordt dus de gratis rechtsbijstand door een advocaat bedoeld. De rechtsbijstand van een pro deo advocaat is echter niet altijd geheel gratis.
Pro Facto staat voor de publieke zaak.
Van likmevestje
In het Nederlandse schrift is in 1896 voor het eerst de uitdrukking 'lik me vessie' aangetroffen. Met 'vessie' werd 'vestje' bedoeld en dit woord is weer afgeleid van het Franse woord 'fesse', dat bil betekent. Oorspronkelijk betekende dit dus zoiets als 'lik m'n r..t'.
Het gaat hier om twee verschillende woorden: in de hort op gaan komt hort van het Middelnederlandse zelfstandig naamwoord huert of hurt, dat 'weg' betekent. Als je de hort op gaat, ga je dus de weg op.
Ergens maling aan hebben
De herkomst hiervan is onduidelijk. Vroeger bestond de uitdrukking in de maling zijn, waarmee bedoeld werd 'in de ellende zitten'. Mogelijk is maling in deze uitdrukking een afleiding van malen in de betekenis 'ronddraaien'.
Korte, mooie quotes gaan vaak over positiviteit, liefde, veerkracht en het leven, zoals "Samen is genoeg," "Je bent nooit te oud om een nieuw doel te stellen," of de wijsheid "Fall seven times and stand up eight". Ze zijn bedoeld om te inspireren, te relativeren of te motiveren, met vaak een focus op het zetten van kleine stappen of het loslaten van negativiteit.
Volgens het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) deelde men de afstandsmaat mijl vroeger vaak in vieren. Mijl op zeven wilde oorspronkelijk zeggen dat dit kwart van de mijl niet één keer werd afgelegd, maar zeven keer.
'Hoe linker hoe flinker, hoe rechter hoe slechter' is een grapje. Het is een plagende reactie op iemand die zegt dat hij een pieptoon hoort. Als je dan antwoordt met 'Hoe linker hoe flinker, hoe rechter hoe slechter' bedoel je iets als: 'Pas maar op, je hoort die pieptoon omdat er ergens over je wordt geroddeld!
Mea Vota, voor een uitvaart naar wens.
Mea Vota betekent in het Latijn 'mijn wens'. Hoe u het wenst als u er niet meer bent of hoe de overledene het heeft gewild, daar gaat het om. Het is belangrijk dat u afscheid kunt nemen op een manier die bij u past.
Het motto van de compagnie is 'Omni sunt hostes' ('de vijand is overal').
In Belle en het Beest (1991) is het Latijnse motto op het raam "Vincit qui se vincit", wat betekent "Hij die zichzelf overwint, overwint".